...
Tajemnicy pochodzenia Basków nikt jeszcze nie zgłębił. Wiadomo jednak, że ich język całkiem różny od praindoeuropejskiej rodziny ma coś wspólnego z Ugrofińskim. Z Węgrami łączy ich zresztą nie tylko mowa ale także ogromne zamiłowanie do papryki. Wyjątkowe na naszym kontynencie – podobnie jak na nizinie panońskiej również tu całe wioski są obwieszone suszoną papryką, z pośród których najlepsza to Piment d’Esplette. Nic więc dziwnego, że tak jak madziarzy mają swój Paprykarz, tak Baskowie przygotowują własny sos paprykowy – Piperadę. Stosują ją w każdej okoliczności, np. jako przystawkę, i dodają praktycznie do każdej potrawy - jaj (Piperade aux Oeufs), ryb (Thon a la Saint-Jean-de-Luz) , drobiu (Poulet Basquaise) czy gulaszu rybnego.
Między Baskami od trwa ciągły spór czy prawdziwa Piperada powinna zawierać pomidory czy też nie. Niewątpliwie nadają one mięsistości całemu sosowi - poniżej przepis uwzględniający użycie pomidorów.
...
Nazwa Sapicon pochodzi od hiszpańskiego salpicón czyli „mieszanka, miszmasz”, utworzonego od sal (sól) i picar (siekać, nakłuwać). W Hiszpanii już od XVI–XVII wieku oznaczało drobno siekaną i doprawioną solą, oliwą, octem i cebulą mieszankę mięsa lub ryb, często z resztek – coś między sałatką, a farszem. W XVIII–XIX‑wiecznej kuchni francuskiej termin salpicon został przyswojony jako określenie drobno pokrojonego ragoût – mięsa, drobiu, podrobów, ryb lub warzyw w małych kostkach, związanych sosem. Alexandre Dumas opisuje salpicony jako mieszaniny cielęcych grasicy, szynki, pieczarek, trufli, foie gras itd., każdy składnik gotowany osobno, potem łączony w sosie (np. espagnole). Dzią w klasycznym kanonie francuskim salpicon służy głównie jako nadzienie do Vol‑au‑Vent, Rissole, Croquette, Timbale, jaj faszerowanych, rolad, ale także smarowidło do kanapek i grzanek, a nawet do smażenia omletów.
Nieco inaczej jest w przypadku Basków zamieszkujących pogranicze Francji oraz Hiszpanii. Tutaj nazwa Salpicon odnosi się do dwóch specjałów. Z jednej strony chodzi tu o usmażone w głębokim tłuszczu, drobno posiekane i marynowane w occie papryki, a z drugiej strony to rodzaj sałatki w której musi znaleźć się ich ulubiona Szynka Bajońska. Jako sałatkę Salpicon traktują także Hiszpanie (Salpicon de Marisco), a nawet mieszkańcy Ameryki Środkowej. Tutejszy Salpicon de Res to mieszanina cienko krojonej wołowiny z cebulą, chili, pomidorami, octem, jedzona na Tostadas czy w Tacos.
Dorsz to dla Basków ryba nie mniej narodowa co dla Portugalczyków. Poniższy przepis pochodzi z Saint-Jean-de-Luz najbardziej znanego baskijskiego portu we Francji, który dziś jest prawdziwą mekką turystyczną. Pavé de Cabillaud co w galicyjskim oznacza po prostu filet z dorsza powstał w restauracji Kaïku, która mieści się w najstarszej kamienicy w mieście (1540) i od lat funkcjonuje jako adres mocno związany z produktami morza i kuchnią baskijską
Danie to można też przybrać papryczkami Salpicon.
...