Szałwia Muszkatołowa
Szałwia Muszkatołowa (łac.
Salvia sclarea) w przeciwieństwie do
Szałwi Lekarskiej nie pachnie kamforą ale raczej
muszkatołowcem, czemu zawdzięcza swoją nazwę. Dotychczas nie przysporzyło to jednak wielkiej popularności, tej śródziemnomorskiej roślinie. Szerzej używana była w XVI wieku – dodawano ją do
omletów, gotowano w śmietanie, a także dodawano od placków – gdy sama
Gałka Muszkatołowa była rośliną dość drogą. Dziś stosuje się ją niekiedy do zup, potraw duszonych czy pieczonych. Bardziej tradycyjne jest jednak aromatyzowanie piwa oraz wina (szczególnie w Nadrenii).
...
Chia / Szałwia Hiszpańska
Szałwia Hiszpańska (łac.
Salvia hispanica) w rodzimym
Meksyku zwany
Chia, była jednym z kluczowych roślin prekolumbijskiej Mezzoameryki. Zaraz obok takich roślin jak
kukurydza i
fasola – nawet daniny płacono w Chia. Wszystko dzięki niezwykłej oleistości jej ziaren (ok. 34 proc. tłuszczu) która nadał roślinie nazwę –
chian w języku nahutal to właśnie przymiotnik
oleisty. Chia była używana jak kukurydza, ale nie tylko – z nasion tłoczono olej. Dziś używana jest już także w Europie, gdzie nasiona dodaje się do pieczywa.
...
Szałwia Łąkowa
Szałwia Łąkowa (łac.
Salvia pratensis) gatunek pokrewny popularnej
Szałwi Lekarskiej, to roślina dość pospolita, rosnąca dziko praktycznie w całej Europie. Tradycyjnie stosowana w ziołolecznictwie równolegle znalazła także zastosowanie w kuchni. Służyła m.in. do aromatyzowania wina oraz piwa.
...
Szałwia Grecka / Owocowa / Srebrnolista
Szałwia Grecka (łac.
Salvia fruticosa) uwieczniona została już na freskach z Knossos powstałych 1.400 lat p.n.e. Obok
Szałwi Lekarskiej to najpopularniejszy gatunek szałwii. W Europie najczęściej sięgają po nią
Grecy - służy im m.in. do parzenia herbaty. Poza tym, zdążyła zdominować rynek amerykański (nadziewa się nią
indyka na Boże Narodzenie i Święto Dziękczynienia), a szczególną estymą cieszy się też na
bliskim wschodzie. Muzułmanie
Szałwię Srebrnolistną, bo tak ją nazywają, używają przy ceremoniach religijnych. Poza tym używa się jej podobnie jak szałwii lekarskiej.
...
Szałwia (Lekarska)
Szałwia Lekarska, jak wskazuje jej łacińska nazwa (
Salvia officinallis) zaczerpnięta od czasownika
salvare czyli ratować, w starożytności była przede wszystkim ziołem leczniczym. Tak też pozostało w średniowieczu. Nie mniej nieco kamforowy aromat przypadł do gustu także kucharzom i smakoszom. Najpopularniejsza jest na południu Europy we
Włoszech,
Grecji i na
Bałkanach. W Rzymie towarzyszy słynnym kotlecikom
Saltimbocca, ale Włosi bardzo często dodają ją do potraw z roślinami strączkowymi . Nie zrobiła co prawda furory we
Francji (niekiedy trafia do
Bouquet Garni), ale za to z
Brytyjczykami wyemigrowała za ocean, by stać się jednym ze składników do nadziewania
indyka, tak na Święto Dziękczynienia, jak i Boże Narodzenie (chociaż tutaj częściej spotyka się tzw.
Szałwię Grecką). Sami
Anglicy najchętniej używają jej do aromatyzowania serów - przede wszystkim
Sage Derby - oraz wędlin (podobnie robią Włosi).
...
Rozmaryn
Rozmaryn (łac.
Rosmarinus officinalis) czyli Morska Rosa, jak łatwo przetłumaczyć nazwę botaniczną, wiąże się z morzem (konkretnie Śródziemnym) i wiejącą z niego bryzą. Nazwa ta zyskuje dodatkowego znaczenia, gdy weźmie się pod uwagę, że wedle mitologii właśnie rozmaryn miał zdobić Afrodytę, gdy rodząc się wyłaniał z morza. Szczególnie uroczysty charakter zioła pozostał zresztą na dłużej.
Brytyjczycy w średniowieczu malowali ją na złoto i dawali w prezencie ślubnym – jeszcze dłużej gałązka rozmarynu była również podarkiem noworocznym.
Rozmaryn ma bardzo wiele odmian, od których zależy nie tylko kształt drobnych, podłużnych listków, czy mniej lub bardziej zdrewniałych łodyg, ale także kolor kwiatów. Zastosowanie znajduje tak w ziołolecznictwie, przemyśle perfumeryjnym jak i kuchni. Na surowo raczej się go nie jada, ze względu na wyjątkowo ostry smak. Najczęściej trafia do dań duszonych, a przede wszystkim pieczonych. Rozmaryn to najwierniejszy towarzysz
jagnięciny, szczególnie tej, pieczonej z okazji
Wielkiejnocy - np.
grecki Arni Sto Furno, czy
włoski Abbacchio al Forno con Patate. Charakterystyczne dla Włoch są też tłuste pasty do smarowania przygotowane z rozmarynem, takie jak
Crema Paradiso czy
Cunza.
...
Pietruszka Kukurydziana / Żniwna / Kminek Kukurydziany
Pietruszka Kukurydziana (łac. Petroselinum segetum) zwana przez Francuzów Pietruszką Żniwną, a niekiedy określaną mianem Kminku Kukurydzianego to gatunek pokrewny Pietruszce Zwyczajnej. Spotykana jest jednak dużo rzadziej. Rośnie w krajach Europy południowo-zachodniej, zwykle nie jest jednak uprawiana. Rośnie na łąkach, nad strumieniami etc. W smaku i zastosowaniu przypomina zwykłą pietruszkę.
Pietruszka (Zwyczajna)
Pietruszka Zwyczajna (łac.
Petroselinum crispum) po raz pierwszy opisana w
greckim zielniku z III w. p.n.e. wywodzi się rejonu śródziemnomorskiego. Rzymianie stosowali ją zarówno do gotowania, jak i do obrzędów religijnych.
Pietruszka to jedna z tych roślin, która jednocześnie pełni rolę zioła jak i warzywo. Jej odmiany korzeniowe takie jak
Lenka,
Cukrowa,
Berlińska czy
Vistula, to klasyczny składnik bazy bulionu - biały korzeń pietruszki trafia też do różnego rodzaju zup jarzynowych, dań duszonych etc. Z drugiej strony jest cała grupę odmian naciowych. Głównie używa się jej jako przyprawę do garnirowania zup, makaronów, dań mięsnych czy jako dodatek do twarogu albo sałatek (ze słynnym
Tabbouleh na czele). W basenie morza śródziemnego popularne są też odświeżające sosy i pasty takie jak
włoskie Bagnet Verd i
Gremolata,
francuska Persillade czy
tunezyjska Chermoula.
Istnieją też pietruszki ozdobne, o liściach kędzierzawych, a także kolorowych.
Zobacz:
Pietruszka Kukurydziana
...
Pelargonia
Pelargonie (łac. Pelargonium) wywodzące się z południowej Afryki do Europy sprowadzili Anglicy – a precyzyjnie Tredescant, nadworny ogrodnik króla Karola I. Generalnie jest to roślina ozdobna występująca pod postacią 200 gatunków roślin. Nie mniej jej świeże liście dodaje się do deserów, sorbetów i lodów, a po posiekaniu uciera z masłem – nadziewania się nim ciasteczek, a także smaruje pieczywo. Pelargonie dodaje się również do mieszanek herbacianych.
Żeń-szeń
Nazwa Żeń-szeń (łac. Panax ginseng) wywodzi się od chińskiego Jin-Chen, co znaczy podobny do człowieka. Tym czasem greckie Panakos słusznie należy kojarzyć z Panaceum, czyli lekiem na wszystko. Żeń szeń wykorzystywany w taoistycznej medycynie, do Europy trafił w IX wieku, ale uznanie znalazł dopiero w połowie XX wieku. O jego cudownych właściwościach napisano całe artykuły i książki. Jednocześnie nie mniejsze jest grono osób podważających lecznicze właściwości ...
Szałwia Muszkatołowa (łac. Salvia sclarea) w przeciwieństwie do Szałwi Lekarskiej nie pachnie kamforą ale raczej muszkatołowcem, czemu zawdzięcza swoją nazwę. Dotychczas nie przysporzyło to jednak wielkiej popularności, tej śródziemnomorskiej roślinie. Szerzej używana była w XVI wieku – dodawano ją do omletów, gotowano w śmietanie, a także dodawano od placków – gdy sama Gałka Muszkatołowa była rośliną dość drogą. Dziś stosuje się ją niekiedy do zup, potraw duszonych czy pieczonych. Bardziej tradycyjne jest jednak aromatyzowanie piwa oraz wina (szczególnie w Nadrenii).
...