Limet
Limet to młodsza siostra Becherovki. Ten słodzony bitter jest też bazą Limetu, który poza charakterystycznym anyżkowo-cynamonowym smakiem posiada jeszcze bardzo silny aromat cytrusowy. Pije się go w postaci czystej ewentualnie, jako dodatek do tonicu – w Czechach taki drink nazywa się beton.
Becherovka
Becherovka to słynny czeski, dosładzany bitter, którego przepis na początku XIX roku opracował farmaceuta z Kralovych Varów Jan Becher. Pierwotnie był sprzedawany jako lekarstwo. Na skalę masową produckję wdrożył jego syn Johan w 1841 roku. Na bazie Becherovki produkowany jest również Limet.
Olomoucké Syrečky / Olomoucké Tvarůžky
Olomoucké tvarůžky czy też Olomoucké syrečky to czeski, a właściwie morawski ser twarogowy (rodzaj kwargla) produkowany już od XV wieku w okolicach Ołomuńca - tradycyjnie właśnie na targu w stolicy północnych Moraw był sprzedawany i stąd wziął swoją nazwę. Od 1876 roku w miejscowości Loštice (na północny-zachód od Ołomuńca) jego regularną produkcję zaczął niejaki Josef Wessel, który szybko stał się jego największym producentem. W 1948 roku zakład ...
Sturm / Burčák
Austriacki Sturm, popularny w Czechach morawski Burčák czy też słowacki Burčiak, to po prostu na wpół sfermentowane wino. Zwykle robi się go z białego moszczu winnego i nie klaruje. To produkt sezonowy, podawany już od schyłku lata.
Knedlík (Knedle)
Knedle, czy też
Knedlík, to danie najbardziej kojarzące się z kuchnią
czeską. Są jednak równie popularne także w kuchni
austriackiej oraz niemieckiej (nawet sama nazwa
Knödel wywodzi się z języka niemieckiego – ponoć już
Jan Hus próbował upowszechnić czeską nazwę
šišky, czyli
szyszki, ale bezskutecznie).
W Czechach zazwyczaj wyrabia się je z gotowanych
ziemniaków, wówczas jest to
Bramborový Knedlík lub bułki -
Houskový Knedlík. Te ostanie swój odpowiednik mają także w Polsce, w postacie Parowańców Śląskich. Poniżej przepis na kluski z bułki, znacznie zresztą popularniejsze.
Istniej też tzw.
Karlovarský knedlík, znacznie bogatszy od zwyczajnego. Przygotowuje się go na bazie jajek, mleka i podsuszonej bułki, tak aby pozostawiała swoją fakturę. Poza tym mogą trafiać do niego różne dodatki, takie jak zioła czy wędlina (przepis na filmie poniżej).
...
Kulajda (Zupa grzybowa)
Kulajda nie jest typową
czeską zupa grzybową - tę rolę pełni
Houbova Polevka. Bardziej przypomina zresztą tutejszy żurek, zwany
Kyselo (do którego niekiedy także dodaje się grzyby). Jest gęsta i treściwa. Tradycyjnie Kulajde wiąże się z
Czechami Południowymi (ze stolicą w
Budziejowicach), ale popularna jest także na leżący na wschodzie
Morawach. Zwyczajowo przygotowuje się ją ze świeżo zebranych podgrzybków.
Kulajdę tradycyjnie podaje się z jajkami gotowanymi na twardo lub, co bardziej ekstrawaganckie, z jajkiem sadzonym.
...
Svíčková na Smetaně (Rumsztyk w śmietanie)
Czeska wołowina w śmietanie to danie najbliższe polskiej Sztufadzie. Również w
Svíčkovej na Smetaně kluczową sprawą jest nadziewanie wołowiny słoniną, co powoduje, że pomimo długiego duszenia jest ona bardzo soczysta. Choć teoretycznie jest to polędwica w śmietanie, to nie chodzi tu raczej o polędwicę właściwą czyli środkową część wołu. Czesi używają raczej „polędwicy” zadniej czyli
rumsztyku na której składa się część biodrowa i krzyżowa, a nawet ligawy. Co charakterystyczne tutaj dobór mięsa jest taki sam jak w
austriackim Tafelspitz.
Polędwicę w śmietanie podaje się z
Knedlikami, które doskonale chłoną sos.
...
Ovar
Ovar to czeskie jadło serwowane zwykle w czasie świniobicia. Wówczas mniej atrakcyjne resztki, które nie trafiały do kiełbas czy też salcesonu, takie jak świński ryj i głowizna, nóżki, ozór czy też podgardle, dokładnie czyszczono (usuwano szczecinę, myto etc.) i gotowano z dodatkiem przypraw. Dziś Ovar można dostać także w knajpach i restauracjach. Serwuje się go na gorąco z chrzanem i musztardą.
Španělský Ptáček (Zrazy zawijane, nadziewane)
Španělský Ptáček czyli
hiszpański ptaszek to dość specyficzna nazwa jak na
czeską potrawę. Idzie tu jednak o historyczną zaszłość. Dotyczy przełomu wieku XVI oraz XVII i panującego wówczas w Pradze cesarza
Rudolfa II Habsburga. Jego urodzona w Madrycie matka
Maria sprowadziła ze sobą na czeski dwór kucharzy z rodzimej Hiszpanii. Jedną z ich specjalności były zawijane zrazy
cielęce z nadzieniem. Od tego czasu nazwa Španělský Ptáček nieco się jednak zuniwersalizowała. Czeska pisarka zajmująca się kuchnią
Magdalena Dobromila Rettigová na początku XIX określał w ten sposób siekaną
wieprzowinę zawijaną w liście
kapusty - był to więc odpowiednik naszych gołąbków. Pół wieku później wskazywano już raczej na
wołowinę nadziewaną m.in.
sardelami. W XX wieku, już w czasach CSSR Španělský Ptáček stał się daniem wykwintnym, restauracyjnym, którego podstawę do dziś stanowi wołowina. Zawijane w nią jajko po przekrojeniu zrazu na pół i ułożeniu obu części obok siebie ma imitować ptasie oczy.
Španělský Ptáček zazwyczaj podaje się z
ryżem.
...
Valašská Kyselica (Wołoski kapuśniak)
Kyselica to rodzaj
czeskiego kapuśniaku, którego nie należy mylić z
Kyselo, czyli żurkiem. Przymiotnik
Valašská oznacza, że pochodzi z tzw.
Morawskiej Wołoszczyzny, krainy położonej przy granicy Czesko-Słowackiej, z Novým Jičínem jako głównym ośrodkiem. Od XIV wieku z za Karpat Południowych i Węgier zaczęli tu napływać emigranci z Wołoszczyzny. Mniejszość etniczna o mocno zarysowanej odrębności kulturowej, także w kuchni. Trudno jednak stwierdzić na ile Kyselica to ich oryginalny wkład do czeskiej kuchni, biorąc pod uwagę, że praktycznie taki sam kapuśniak, tyle że pod nazwą
Zelňačka lub
Zelnica znany jest w całych Czechach. Bardzo podobny przepis obowiązuje zresztą w Polsce.
...
