Croque-Monsieur / Croque-Madame (Tosty z szynką i serem)

Tosty z szynką i serem to danie powszechne na całym świecie. Mało kto jednak wie, że ma on swoją oryginalną nazwę Croque-Monsieur - podczas gdy taki sam tost z jajkiem sadzonym nazywa się Croque-Madame. Samo croque to czasownik chrupać, a drugi człon nazwy to autorskie rozróżnienie zaproponowane przez twórców. Najpierw był monsieur jako przekąska dla panów odwiedzających bistro i kawiarnie, a później pojawiło się madame czyli "wersja damska" (o czym niżej). Francuzi znają nawet datę i miejsce powstania tosta: to 1910 rok, paryska kawiarnia Le Bel Age przy Boulvard Capucines. Wtedy przynajmniej trafił do oficjalnego obiegu i karty dań, ale jego historia sięgać ma końca XIX wieku. Jedna z miejskich legend mówi o robotnikach, którzy swoje drugie śniadanie - kanapki z szynką i serem - odkładali na rozgrzany kaloryfer w ten sposób  je sobie podgrzewając. Szybko zrobił karierę w paryskich kawiarniach i bistro, a w 1919 roku danie pojawiło się nawet w powieści W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta: w drugim tomie W cieniu zakwitających dziewcząt można natknąć się na fragment w którym Pani de Villeparisis w hotelowej restauracji zamówiła Croque-Monsieur i jajka w śmietanie. Po I Wojnie Światowej Croque-Monsieur stał się standardem francuskich Brasserie. Wówczas też pojawił się też Croque-Madame, którego nazwa wzięła się stąd, że sadzone jajko przypominało damski kapelusz noszony w tamtych czasach. W drugiej połowi XX nastąpił kryzys tych przekąsek coraz częściej postrzeganego jako kiepskiej jakości jedzenia dla turystów, od dwóch dekad następuje jednak renowacja tosta z serem. Sięga się po wysokiej jakości szynkę, a jej nowoczesną interpretację zaproponowała Frédérique Blanc założycielka The Croque, która wewnątrz kanapki umieściła jajko z béchamelem. Zrobiła z tego francuski comfort-food do jedzenia w ręku. ...