Kåldolmar / Kaalikääryleet (Gołąbki)
Szwedzkie Kåldolmar czy też
fińskie Kaalikääryleet to po prostu skandynawskie gołąbki. Na północ Europy przywędrowały ponoć wraz z królem Karolem XII, który po przegraniu pod Połtawą Wojny Północnej uciekł do
Turcji. Tam spędził dwa lata i powrócił z garścią Turków, którzy rozpowszechnili własną
Dolmę w nowej ojczyźnie. Zrobiła taką furorę, że
Cajsa Warg już w 1755 umieścił ten przepis w swojej słynnej książce kucharskiej.
Sposób ich przygotowania jest dość podobny do polskich gołąbków - w tym przypadku nie dusi się ich, ale zapieka.
...
Sarma (Gołąbki z jagnięciną)
Można powiedzieć, że
Sarma to rodzaj
tureckich, liściastych
wrapów –
sarma po turecku znaczy
zawiniątka. Na pierwszy rzut oka można je pomylić z wszechobecnymi w tutejszej kuchni
Dolma. W przypadku Sarmy niemal obowiązkową bazą farszu jest jednak mięso, a sama Dolma jest szerszym pojęciem odnoszącym się do wszelkich faszerowanych warzyw, a nie tylko liści (ta kategoria dań "liściastych" w Turcji ma nazwę
Yaprak).
Poza tym do zawijania używa się nie tylko
liści winogron, ale także liści
kardu szwajcarskiego albo
kapusty włoskiej. Stąd Sarmie dużo bliżej niż Dolmie do
Gołąbków popularnych na wschodzie i w środku Europy, także w
Polsce. Turcy swoją Sarmę rozpopularyzowali zresztą także na terenach wchodzących kiedyś w skład imperium osmańskiego, przede wszystkim w
Grecji i na
Bałkanach, gdzie jest traktowana nawet z większą atencją niż w miejscu pochodzenia - półmiski pełne Sarmy przygotowuje się z okazji tak szczególnych okoliczności jak Nowy Rok czy
Slava Serbski dzień patrona.
Recept na farsz jest wiele, zwykle używa się jednak jagnięciny. Poniższy przepis wywodzi się ze
środkowej Anatolii.
...
Lahanodolmades / Lahanosarmades (Greckie gołąbki)
Lahanosarmades czy też
Lahanodolmades to nic innego jak
grecki przepis na
Gołąbki. I nie chodzi tu wcale o klasyczne
Dolma czyli farsz zawijany w
liści winogron, ale o gołąbki w liściach
białej kapusty. Potrawę, którą w
Turcji można spotkać pod nazwą
Sarma i która stanowi pierwowzór Lahanosarmades. Wskazuje na to zresztą nazwa:
Lahano po grecku oznacza kapustę. Mamy tu więc do czynienia z Samami czy też Dolmami z kapusty. To też jest pewną wskazówką, skąd w tradycyjnej polskiej kuchni znalazło się to danie. W Grecji, podobnie jak u nas jest to raczej potrawa jesienno-zimowa (wiąże się to z okresem wegetacji kapusty).
Charakterystyczne jest dodanie
cytrynowego sosy
Avgolemono.
...