Klitoria Ternateńska
Klitoria Ternateńska (łac. Clitoria ternatea) to uprawiana w Azji roślina ozdobna. Jej niebieskie kwiaty wykorzystuje się jednak także do farbowania żywności, przede wszystkim ryżu. W Malezji np. dodaje się je do Nasi Kerabu oraz Kuih Ketan/Pulut Tai Tai.
Piołun
Piołun a właściwie
Bylica Piołun (łac.
Artemisia absinthium) to roślina obrosłą legendą. Wszystko za sprawą dodatku do piołunówki, nalewki najbardziej znanej pod nazwą
Absynt. XIX wieczny
francuski likier nawet markę zapożyczył od łacińskiej nazwy gatunkowej zioła. W tym przypadku kluczową sprawą była zawartość lotnego olejku o nazwie
Tujon, który ma lekkie właściwości psychodeliczne.
Piołun nie jest jednak wymysłem impresjonistycznej bohemy. Używało się go już w starożytności (Egipcie, Grecji i Rzymia), a w średniowieczu stosowano do aromatyzowania piwa. Później przyszła kolej na alkohole mocne, w tym
włoski Vermouth i polską Piołunówkę, popularną przede wszystkim rejonie Karpat i Galicji. Piołun zawędrował jednak znacznie dalej. Używa się go m.in. w Maroku do aromatyzowania herbaty, a nawet w Korei, gdzie nadaje smaku
ryżowym ciastkom serwowanym z okazji miejscowej wersji dożynek.
...
Bylica Boże Drzewko
Bylica Boże Drzewko (łac.
Artemisia abrotanum) we
Francji znane jest jako
Garde-Robe, czyli
ochrona ubrań. Zwykle jego łodygi zawieszało się bowiem w szafie, aby odstraszał mole (jest też ponoć skutecznym straszakiem na pszczoły). Wywodzące się z Kaukazu i wschodniej
Turcji Boże Drzewko bardziej popularne jest w ziołolecznictwie. Nie mniej niekiedy trafia do mieszanek herbacianych, a we
Włoszech używany jest jako dodatek do sałatek (chociaż coraz rzadziej).
...
Estragon Rosyjski
Estragon Rosyjski (łac.
Artemisia dracunculoides) przez lata był utożsamiany z
Estragonem Francuskim. Różni się on jednak dość istotnie: ma słabszy aromat, bardziej gorzki smak i jest znacznie prostszy w uprawie. Nie mniej w Europie wschodniej to właśnie jego zwykło się używać. Najczeście do aromatyzowania mięs, octów a także marynat. Niekiedy robiono to bardzo często i regularnie - według litewskich gawęd potrawy przyprawiane Estragonem miały przyspieszać zaręczyny. Na Kaukazie, a także w południowej Rosji, Estragon stosuje się za to do aromatyzowani napoi (m.in. armeński Tarhun) oraz alkoholi.
...
Estragon Meksykański / Yauhtli
Estragon Meksykański nie ma wiele wspólnego z Bylicą Draganek znaną bardziej jako
Estragon. To jej bardzo daleki krewny znany w Polsce bardziej jako kwiat,
Aksamitka Lśniąca (łac.
Tagetes lucida), który ma przy tym bardzo podobne liście. W naszym kraju używany jest jako napar który ma ponoć obniżać gorączkę i ciśnienie krwi, oraz działać przeciwbólowo. W
Meksyku, skąd się wywodzi poza tym, że przez Indian stosowana jako składnik mieszanek halucynogennnych, jest także przyprawą zwaną
Yauhtli. Jak nietrudno się domyśleć aromat i smak ma zbliżony do Estragonu. Jest on jednak znacznie bardziej intensywny, stąd należy go używać dość ostrożnie (dlatego też w przeciwieństwie do Estragonu używa się go również po ususzeniu). Yauhtli używany jest jako substytut
Hoja Santa. Niekiedy trafia też do zielonego sosu
Mole Verde.
...
Bylica Pospolita
Bylica Pospolita (łac.
Artemisia vulgaris) to roślina rozpowszechniona w całej Europie, Afryce Północnej, a także Azji. W Polsce uznawana jest jako chwast, ale ma równocześnie powszechne zastosowanie kulinarne – między innymi do mięs. Popularny jest także na dalekim wschodzie – dodaje się go m.in. do makaronu Mugi Soba.
...
Estragon (Francuski) / Bylica Draganek / Bylica Głupich
Estragon (łac.
Artemisia dracunculus) zwany kiedyś smoczym zielem dziś ma dużo mniej nobliwą nazwę,
Bylica Głupich. To jednak określenie botaników. W świecie znany jest bardziej jako
Estragon Francuski (rzadziej
Niemiecki) - w odróżnieniu od
Estragonu Rosyjskiego (to inny gatunek bylicy, który przez długi czas nie był jednak rozróżniany).
Bylica Draganek, bo tak brzmi szlachetniejsza wersja nazwy tego zioła (łacińskie
dracunculus oznacza
mały smok, tradycyjnie był bowiem środkiem na ukąszenia węży), używana jest przede wszystkim ze względu na swój aromat. Z tego względu najbardziej cenią ją
Francuzi. Estragon dodają zazwyczaj do sosów (przede wszystkim maślanych, takich jak
Sos Berneński,
Sauce Colbert, a także
Beurre Blanc) pod sam koniec duszenia. Z jednej strony powoduje to, że listki nie zamieniają się w nieestetyczne czarne wiórki, ale przede wszystkim nie ulatuje charakterystyczny aromat (z tego względu raczej nie używa się suszonego Estragonu).
Estragonu bardzo dobrze nadaje się także do aromatyzowania sałatek i dań surowych, ale przede wszystkim przypraw, m.in.
Oliwy,
Musztardy i
Octu. To także polska tradycja. Dawne i zapomniane przysłowie mówi: "Bądź pełen nadziei, że lepszy zeń ocet niż siedmiu złodziei". W starej Polsce tradycyjnie służył też do peklowania mięs, w szczególności dziczyzny - Estragon pobudza wytwarzanie soków żołądkowych. Odnaleźć można go także w kuchni pogranicza
Słoweńsko-
Chorwackiego - doprawia się nim
Štruklji ciasto nadziewane serem.
...
Czosnek Tuncelijski / Tunceli Sarımsağı
Czosnek Tuncelijski ro rodzaj endemicznego czosnku (łac.
Allium tuncelianum) charakterytycznego dla okolic miasta
Tunceli we wschodniej
Turcji - nazywany jest
Tunceli Sarımsağı. Kształtem przypomina
cebulę o białej łupinie. W tutejszej kuchni używa się go jak zwykłego
Czosnku.
...
Czosnek Wonny
Czosnek Wonny (łac.
Allium ramosum L., syn. Allium odorum) nazywany też Dzikim Czosnekiem Chińskim, rośnie w całej północnej części Azji – w Rosji, Mongolii, Chinach i Japonii. Jest nieco podobny do
Czosnku Szczypiorkowatego - niekiedy jest z nim utożsamiany i także nazywany Chińskim Szczypiorkiem. Również w jego przypadku używa się cienkich listków, które mają jednak więcej aromatu.
...
Czosnek Niedźwiedzi
Czosnek Niedźwiedzi (łac.
Allium ursinum) rośnie raczej dziko niż jest uprawiany. Występuje przede wszystkich na wschodzie i środkowej części Europy, także w Polsce, gdzie najpopularniejszy jest na południu kraju (m.in. w Bieszczadach). Nazwę swą zawdzięcza temu, że jego bulwy są przysmakiem brunatnych niedźwiedzi. Jako przyprawy używa się jednak świeże lub suszone liście o lekkim aromacie czosnkowym. Dodaje się je do sałatek, zup (m.in. w Rosji) ale także marynuje (w Niemczech).
...
