year : 2026 86 w tej kategorii

Tymbaliki

Tymbaliki to małe, zimne zakąski przygotowywane z mięsa, ryb lub warzyw, które zatapia się w klarownej galarecie. Choć w powszechnej świadomości kojarzą się nierozerwalnie z bankietami z epoki PRL-u, ich kulinarny rodowód jest znacznie starszy i wywodzi się z klasyczną kuchnią francuską. Do polskiej tradycji trafiły początkowo jako elegancka technika restauracyjna, by z czasem zyskać status potrawy powszechnej i w pełni „udomowionej”.
...

Tiella di Gaeta (Ciasto nadziewane ośmiornicą)

W odróżnieniu od Tielli di Pasta Calabrese czy Tiella Barese, wywodząca się z Lacjum Tiella di Gaeta nie jest zapiekanką układaną warstwami w garnku, lecz nadziewaną Focaccią zamkniętą między dwiema warstwami ciasta. Nazwa pozostała ta sama, bo wciąż pochodzi od naczynia, w którym danie się piecze, ale sam wyrób jest zupełnie inny. To kulinarny symbol Gaety, nadmorskiego miasteczka z którego wywodzą się słynne oliwki. Jak na danie ludowe tutejsza Tiella ma historię ...

Tiella Barese / Riso, Patate e Cozze (Zapekianka z ryżem, ziemniakami i małżami)

Tiella Barese, znana też jako Riso, Patate e Cozze – ryż, ziemniaki i małże – to najsłynniejsza z zapiekanek przygotowywanych w glinianej Tielli i zarazem sztandarowe danie Bari. Podobnie jak m.in. Tiella di Pasta Calabrese, nazwę zawdzięcza naczyniu: wysokiemu, okrągłemu naczyniu z terakoty, w dialekcie barskim zwanemu Tied albo Tiedd, którego nazwa wywodzi się z łacińskiej tegella , czyli przykrywka od której wziął się także polski dekiel, ewentualnie z greckiego ...

Mezze Maniche / Manica di Frate

Mezze Maniche to krótki, żeberkowany makaron tubkowy z rodziny past suchych, w praktyce nieróżniący się od Rigatoni przyciętych na połowę długości. Tubki mierzą zwykle 2–2,5 cm długości przy średnicy 12–15 mm, mają prosto ścięte końce i podłużne żeberkowanie na całej powierzchni. Nazwa znaczy dosłownie „pół rękawa": manica to po włosku rękaw (z łacińskiego manica, od manus – ręka), a mezze – pół. Chodzi o podobieństwo krótkiej tubki do przyciętego ...

Pinsa Romana

Pinsa Romana to owalny, wysoko wyrośnięty placek z Rzymu, chrupiący na zewnątrz i lekki w środku, przez ostatnie lata robiący we włoskiej gastronomii zawrotną karierę jako „lepsza, lżejsza pizza". Ma przy tym historię, jakiej pozazdrościłby jej niejeden produkt regionalny: sięgającą starożytnego Rzymu, potwierdzoną cytatem z Wergiliusza i porządną łacińską etymologią. Kłopot w tym, że tę historię wymyślono na początku XXI wieku – i przyznał to sam autor....

Flaki po Warszawsku

Flaki po warszawsku to najbardziej rozpoznawalna polska odmiana tego dania – i jednocześnie ta, wokół której narosło najwięcej nieporozumień. Popularna anegdota przypisuje narodziny nazwy powojennemu warszawskiemu barowi „U Flisa", ale to miejska legenda kulinarna. Nazwa funkcjonowała bowiem w druku już przed I wojną światową: podaje ją Maria Ochorowicz-Monatowa w Uniwersalnej książce kucharskiej z 1910 roku. Flaki „po warszawsku" były więc elementem mieszczańskiej ...

Krezki / Kreski / Kruszki (Flaki cielęce zapiekane z serem)

Kto dziś w polskiej gastronomii usłyszy słowo Krezka, pomyśli o czymś zupełnie innym niż flaki. We współczesnym żargonie masarskim i kucharskim krezka to naturalna, jadalna błona – fragment otrzewnej wieprzowej lub wołowej – używana do owijania farszów mięsnych przed pieczeniem. Tyle że pierwotnie krezka – lub kreska, kruszka – oznaczała w polszczyźnie coś zupełnie innego: flaki cielęce. I to znaczenie jest znacznie starsze. Najbardziej rozpowszechniona opowie...

Flaki (po Polsku)

Flaki, to jak pisał Zygmunta Glogera w Encyklopedii Staropolskiej wydanej w 1900 roku "ulubiona od wieków w Polsce potrawa, podawana dawniej nawet na ucz­tach pańskich, bez której dotąd w wielu okolicach nie może się obejść uczta wesel­na u ludu". Mają więc swój wymiar historyczny i stąd wokół flaków narosło w polskiej kuchni sporo legend. Najpopularniejsza mówi o Władysławie Jagielle i królowej Jadwidze, którzy mieli szczególnie sobie cenić tę potrawę – wtedy ...

Pulpety / Klopsiki / Klops / Pieczeń Rzymska

Idea potrawy z mielonego lub siekanego mięsa formowanego w kulki czy bochenki jest znana od tysiącleci – przepisy na coś podobnego znajdują się już w rzymskiej księdze kucharskiej Apicjusza, a jeszcze starsze tradycje wiąże się z antyczną Mezopotamią IX wieku p.n.e. oraz z bliskowschodnimi Koftami (Kafta). Te do Europy trafił z dwóch południowych kierunków - od wschodu w postaci greckich Keftedes, a wraz Arabski ekspansją w VIII wieku dotarły do Hiszpanii pod postacią ...

Polpettone (Włoski Klops)

Polpettone to po prostu „duży pulpet". Wywodzi się z tej samej rodziny co Polpette, ale jako większa i bardziej „reprezentacyjna" forma  - włoski przyrostek -one to tzw. sufiks zgrubiający, który służy do tworzenia wyrazów oznaczających coś dużego. W tutejszej kuchni dla pulpecików jest więc  tym samym co dla polskich klopsików znacznie większy klops, zwany też zresztą Pieczenią Rzymską. Zanim się pojawił, istniały rzymskie i średniowieczne formy mięsa ...