Kåldolmar / Kaalikääryleet (Gołąbki)
Szwedzkie Kåldolmar czy też
fińskie Kaalikääryleet to po prostu skandynawskie gołąbki. Na północ Europy przywędrowały ponoć wraz z królem Karolem XII, który po przegraniu pod Połtawą Wojny Północnej uciekł do
Turcji. Tam spędził dwa lata i powrócił z garścią Turków, którzy rozpowszechnili własną
Dolmę w nowej ojczyźnie. Zrobiła taką furorę, że
Cajsa Warg już w 1755 umieścił ten przepis w swojej słynnej książce kucharskiej.
Sposób ich przygotowania jest dość podobny do polskich gołąbków - w tym przypadku nie dusi się ich, ale zapieka.
...
Poronkäristys / Renskav (Steki z renifera)
Poronkäristys i
Renskav to
fińska oraz
szwedzka nazwa steków z renifera. Nie ma chyba bardziej charakterystycznej potrawy dla północnego regionu obu krajów, czyli
Laponii. Panujące tu mrozy zwykle powodował, że surowe mięso znajdowało się w stanie permanentnego zmrożenia. To nie tylko je konserwowało, ale także pozwalało na stosunkowo proste wykraiwanie dość cienkich steków. I takie właśnie były cięte - chociaż dziś nie jest to już obligo co widać na filmie poniżej. Tradycyjnie smaży się je na tłuszczu renifera, ale można go zastąpić
masłem lub
smalcem.
...
Kottbullar / Lihapullat / Kjøttkaker / Frykadele (Pulpety)
Znane ze sklepów IKEA pulpety we wszystkich krajach
nordyckich są do siebie podobne. Nie mniej każdy nadał im swoją nazwę – w
Finlandii są to
Lihapullat w
Szwecji Kottbullar, w
Danii Frykadelki, a w
Norwegii Kjøttkaker czyli
mięsna ciastka. Istnieją też różnice jeśli chodzi o stosowane mięso. W Finlandii dominuje
wołowina, podczas gdy w Norwegii i Szwecji mieszanka mięsa wołowo-
wieprzowego – niekiedy dodaje się też mięsa reniferów. Tymczasem Duńczycy znacznie bardziej są przywiązani do wieprzowiny. Poza tym swoje frykadelki nie formują w kulki, ale lekko rozpłaszczają. Szwedzkie puplety są za to najmniejsze, a w niektórych wersjach tej potrawy do masy dodaje się puree ziemniaczane.
Wszędzie pulpety serwuje się z
ziemniakami, sosem pieczeniowym typu
gravy oraz dżemem z borówek
...
Ärtsoppa (Zupa Grochowa)
Ärtsoppa to
skandynawska zupa
grochowa, dość podobna do tej którą robi się w Polsce. Tradycyjnie jadało się ją w czwartek wieczorem. Po pierwsze chodziło o to aby dobrze się najeść przed piątkowym postem. Pod drugie czwartkowe popołudnie służące miały wolne, a zupę mogły przygotować zawczasu. Poza tym groch to było jedzenie
Thora, starego boga wikingów, który jest patronem czwartku (od tego Thursday). Do tego kieliszek ciepłego ponczu, a na deser Plattar czyli placek z borówkami.
...
Klipfisz
Klipfisz to rybny specjał podobny do sztokfisza. W jego przypadku przed suszeniem rybę soli się.
Sztokfisz
Sztokfisz to nic innego jak suszony dorsz. Ten sposób konserwacji ryb już jakieś X wieków temu był stosowany na skandynawskim wybrzeżu morza północnego. Ryby wiązano parami za ogony i wieszano na świeżym powietrzu na żerdziach - nazwa wywodzi się od duńskiego stokvis co należy tłumaczyć jako ryba na patyku. Przez 2 do 4 miesięcy rybę wysuszał arktyczny wiatr. Tak zakonserwowany dorsz nadawał się do spożycia przez całą zimę – był też zabierany na statki na wyprawy ...
Mezcal
Mezcal to narodowy alkohol Meksyku. Produkuje się go z agawy - w języku Nahutal, którym posługiwali się Aztekowie mexcalli oznaczało gotowana agawa. Najbardziej znaną i najczystszą formą Mezcalu jest Tequila sporządzana wyłącznie z soku z Agawy Niebieskiej. Sam Mezcal robi się z ponad 20 gatunków tej rośliny, co gwarantuje różnorodność smakową alkoholu - nie używa się przy tym samego soku, ale całe łodygi oraz rdzenia. Poza tym Mezcal jest destylowany jeden raz, ...
Kahlúa
Kahlúa to meksykański likier o smaku kawowym. Jego bazą alkoholową jest rum - moc to ok. 20 proc. objętości. Produkcję Kahlúa w 1936 roku zaczął hiszpański arystokrata Álvaro Domecq y Díez. Nazwę tłumaczy się jako dom Acolhua (lud indiański współczesny Aztekom). Używa się jej raczej jako bazę do koktaili.
Tequila
Tequila jest najbardziej znaną odmianą Mezcalu, meksykańskiej wódki z Agawy. W jej przypadku używa się wyłącznie soku i to z jednej odmiany rośliny: Agawy Niebieskiej (łac. Agave tequilana). Produkcja tequili zaczęła się w XVI wieku w północno-zachodniej części obecnego stanu Jalisco, gdzie wokół miejscowości Tequila były największe skupiska uprawy Agawy Niebieskiej. Wcześniej przefermentowany sok pijali już Aztekowie. Hiszpani zaczęli go destylować z oszczędności ...
Monterey Jack
Kalifornijskie Monterey dziś znajduje się w USA, ale na początku XVIII wieku kiedy franciszkańscy misjonarze popularyzowali tutaj produkcję sera była to jeszcze hiszpańska kolonia. Pierwotna nazwa Queso del Pais czyli ser wiejski zastąpiona została w połowie XIX wieku przez szkockiego biznesmena Davida Jacksa. Ser zaczął dystrybuować na szeroką skalę i stworzył własną markę handlową: Moterey Jack. Jest to ser dość miękki, łagodny, ale nieco słony. W Kalifornii, kuchni ...
