Kranjska Klobasa / Krainer Wurst
To narodowy przysmak wędliniarski Słowenii. Kranjska Klobasa przygotowuje się z wieprzowiny, boczku i z dodatkiem wołowiny (mięsa wieprzowego powinno być co najmniej 2/3), czasem dodawany do niej jest również ser. Są one wędzone na gorąco w temperaturze około 70 st. C. Jako, że Słowenia przynależała do CK Austro-Węgier Kranjska Klobasa popularna jest także w Austrii, gdzie nosi nazwę Krainer Wurst.
Pršut / Pršuta
Pršut o ogólna, serbsko-chorwacka nazwa odnosząca się do dojrzewających szynek produkowanych w krajach byłej Jugosławii. Ich sposób produkcji w znacznej mierze wzorowany jest na włoskich prosciutto – w czasie dominacji Weneckiej, na Bałkany przyjeżdżało wielu włoskich mistrzów masarskich. Najbardziej znane to Dalmatinski Pršut, Istarski Pršut, Njeguška Pršuta, Drniški Pršut, Hercegovački Pršut, Sinjski Pršut. Znane są też szynki Słoweńskie wytwarzane na płasko...
Kvargli
Kvargli to rodzaj chorwackiego kwargla, czyli podsuszanego twarożku. Chorwaci formują go zwykle w stożki, podobnie jak podobne serki tego typu Prga oraz Turoš - Kvargli to nazwa używana w rejonie Bjelovar, ale także na północy w Słowenii i na Węgrzech. Również jego niekiedy doprawie się papryką oraz pieprzem.
Štruklji (Ciasto nadziewane serem)
Štruklji to rodzaj nadziewanego, zawijanego ciasta znanego w kuchni
Słowenii oraz
Chorwackiego regionu
Zagorje - leży pomiędzy Zagrzebiem, a Słoweńską granicą. Chociaż wiekowe tradycje jej przygotowania przypisują sobie oba kraje, to w rzeczywistości Štruklji na
Bałkany przybył z północy, z
Austrii. Pierwsze wzmianki na jego temat pochodzą z 1589 roku, a receptę na Štruklji nadziewany
estragonem zanotował kucharz z
Grazu (miasto to leży tylko 50 km od granicy Słowenii). Do miejskich jadłospisów wciągnięte zostało w XVII wieku, a dwieście lat później rozpowszechniło także na wsi.
W płaty ciasta zawija się zarówno nadzienie słodkie (np. owoce), jak i słone - w tej wersji najpopularniejszy farsz to biały ser. Istnieją też dwa sposoby przygotowania.
Kuhani Štruklji jest gotowany, a
Pečeni Štruklji trafia do pieca. Ten drugi przypomina nieco
serbską Gibanicę.
...
Žlikrofi (Pierogi z ziemniakami)
Žlikrofi to rodzaj
słoweńskich pierożków o charakterystycznym kształcie łódeczek (nieco podobnych do
włoskich Scarpinocc). Najsłynniejsze są nadziewane
ziemniakami Idrijski Žlikrofi, wywodzące się z położonego na zachodnie kraju miasteczka
Idrija (znanego z zabytkowych kopalni rtęci). To jedna z najbardziej popularnych potraw w kraju, która upowszechniła się już w XIX wieku. W 2010 roku jako pierwszy Słoweński specjał kulinarny Žlikrofi zostały objęte europejskim systemem ochrony regionalnej. Serwuje się je zarówno jako dodatek np. do mięsa z sosem jak i samodzielne danie.
...
Dunajski Zrezek (Sznycel)
Dunajski Zrezek to nic innego jak słoweńska wersja wiedeńskiego Sznycla. Pierwotnie przepis na panierowane kotlety cielęce wyszedł z sąsiednich Włoch (patrz: Cotoletta alla Milanese), ale do restauracji Lubljany i innych dużych miast dotarł dopiero na początku ze stolicy Austrii. Dunajski Zrezek od razu był też traktowany jak rarytas. Z biegiem czasu do jego przygotowania zaczęto używać także wieprzowiny oraz indyka. Serwuje się go nie tylko z cząstką cytryny, ale także ...
Belokranjska Povitica (Ciasto zawijane z serem)
Belokranjska povitica to rodzaj
kulebiaka, tyle że z ciasta pozbawionego drożdży - spiralnie skręcone, zrolowane ciasto nadziewane serem wymieszanym z jajkami. Wywodzi się ze
Słoweńskiego regionu
Bela Krajna i w dosłownym tłumaczeniu jego nazwa oznacza
ciasto zawijane z Bela Krajny. Chociaż to potrawa narodowa Słowenii zostać tu ponoć przyniesiona przez
chorwackich żołnierzy służących w armii Habsubrskiej. Charakterystyczne, że ciasto zaprawiane jest
winnym octem.
...
Funšterc (Słoweński omlet)
Funšterc to omlet szczególnie popularny w
Słowenii. Tradycyjnie jadali go górnicy pracujący w regionie
Zasavska. Dlatego tez ma on również alternatywną nazwę
Knapovsko Sonce czyli
słońce górnika. Chodziło o to, że górnicy omlet brali ze sobą do pracy jako drugie śniadania, a pod ziemią żółty i okrągły, wyglądał jak namiastka słońca.
W przeciwieństwie do większości
omletów wymieszane składniki Funšterca nie tylko można smażyć ale także piec.
...
Pogacze (Pogača, Pogácsa, Pogacha, Pogatschen)
Pogacze to popularne bułeczki drożdżowe jadane w obrębie całej dawnej monarchii habsburskiej oraz europejskiej części imperium ottomańskiego. Najczęściej do ciasta zamiast wody dodaje się jogurt lub zsiadłe mleko. Zwykle są one wyjątkowo puszyste, niekiedy nadziewane kwaśną śmietaną lub jogurtem. Pogacze piecze się także jako słodkie ciastka.
Domniemany jest wspólny źródłosłów bałkańskiego słowa Pogača z włoską nazwą pieczywa - Focaccia. Wskazywałoby to na ...
Jota (Zupa fasolowa)
W późnej łacinie słowo
jutta oznaczało rosół lub dowolną cienką zupę. To właśnie od niego mieszkańcy
Triestu wywodzą nazwę swojego dania narodowego
Jota (chociaż niektórzy wskazują na celtyckie korzenie). Ten rodzaj
fasolówki od wieków był posiłkiem biedoty. Z czasem danie stało się coraz bogatsze i dziś nie przypomina już taniej rzadkiej zupki ale wręcz danie jednogarnkowe. Potrawa ta popularna jest także w sąsiedniej
Słowenii oraz
Chorwacji, szczególnie w rejonie
Istrii - Chorwaci używają zresztą nazwy
Istarska Maneštra (nie mylić
Maneštrą), chociaż sami mieszkańcy tego rejonu stosują raczej określenie
Zimska Maneštra, jako że tę treściwą zupę jada się zwykle zimową porą.
Transgraniczność Joty wynika z faktu, że chociaż Triest to część włoskiej
Friuli-Wenecji Julijskiej i właśnie na nim
Włochy się kończą, to przez wieki wpływy
Wenecji (Istria była jej częścią) sięgała znacznie dalej na tereny
Bałkanów. Panuje tu znacząca jednorodność kulturowa pogranicza.
Zobacz również:
Minestra di Fagioli e Orzo.
...
