Brie to miękki, dojrzewający pod białą pleśnią ser z historycznego regionu Brie w Île-de-France, produkowany na wschód od Paryża, gdzie łagodne łąki i hodowla krów od wczesnego średniowiecza czyniły z tego obszaru mleczną „spiżarnię” stolicy. Francuskie źródła podają, że brie wytwarzano tu już od V–VIII wieku, początkowo w klasztorach, m.in. w opactwie Rueil-en-Brie, gdzie mnisi szukali sposobu na konserwowanie nadmiaru mleka, a miękkie krążki dojrzewające pod naturalną pleśnią stały się lokalną specjalnością długo przed tym, jak trafiły na dworskie stoły.
Kluczowym wątkiem narracji francuskiej jest wizyta Karola Wielkiego: według tradycji cesarz w 774 roku zatrzymał się w opactwie w Rueil-en-Brie i tak zachwycił się lokalnym serem, że zażądał regularnych dostaw na swój dwór w Akwizgranie. W XIII wieku ser z Brie pojawia się w dokumentach jako danina i prezent dworski – za panowania Filipa II Augusta wspomina się o kołach brie rozdawanych dworzanom na Nowy Rok. Władcy kolejnych dynastii – od Kapetyngów po Burbonów – utrwalili zwyczaj obecności brie na ucztach dworskich, a Henryk IV uchodził za jednego z jego szczególnych miłośników. To właśnie ta historia zbudowała jego reputację „sera królów”.
Zasługa nadania mu drugiego tytułu – „króla serów” – przypisywana jest Augustowi Talleyrandowi, ministrowi spraw zagranicznych Francji, który podczas Kongresu Wiedeńskiego w 1815 roku zorganizował nieformalne „głosowanie” nad serami z różnych krajów. Brie de Meaux wygrało tę degustację, a obie formuły – le roi des fromages i le fromage des rois – weszły do stałego repertuaru francuskiej publicystyki kulinarnej.
Dziś mało kto pamięta, że to właśnie Brie jest protoplastą znacznie bardziej cenionego Camemberta. Gdyby nie Rewolucja Francuska i ucieczka do Normandii jednego z mnichów-serowarów, miękki konkurent nigdy by się nie narodził.
Brie nie jest jednak nazwą własną, ale rodzajem sera produkowanego w regionie Brie, a wiele miast i miasteczek robi swoją wersję, nadając mu własną geograficzną nazwę.
Do najbardziej znanych należą:
– Brie de Coulommiers
– Brie de Meaux – uważany za bardziej elegancki, kremowy, z delikatną orzechowo-mleczną nutą; to on najczęściej pojawia się w opowieściach o kongresie wiedeńskim
– Brie de Melun – bardziej dojrzewający, intensywny i słony, bliższy temu, co historycznie jadano na wsi w regionie Brie
– Brie de Montereau
– Brie de Nangis
Choć nazwa „brie” stała się międzynarodową nazwą typu sera produkowanego także w Anglii, USA czy Australii, francuskie prawo chroni dwie historyczne odmiany: Brie de Meaux i Brie de Melun, którym w 1980 roku nadano AOC (Appellation d’origine contrôlée). Status AOC podkreśla, że za „prawdziwego” brie z punktu widzenia francuskich regulacji uznaje się wyłącznie sery z konkretnych stref geograficznych, produkowane tradycyjnymi metodami z mleka krowiego.
