Presnac (Ciasto nadziewane serem)
Presnac to w
bałkańskiej gastronomii pojęcie wyjątkowo pojemne. Generalnie jest to ciasto, ale nie ma żadnego standardu jego przygotowania. Może być słodkie, nadziewane np.
rodzynkami lub bakaliami (tzw.
Imperial Presnac), ale równie często robi się je bez dodatku cukru. Składniki, forma i sposób przygotowania zależy od rejonu - np. na
chorwackim wybrzeżu można spotkać
Bribirski Presnac (od miasta Bribir) nadziewany
boczkiem. Czy to w Chorwacji, czy to w
Serbii czy nawet w
Bośni podstawą jest jednak ser wzbogacany jajkami. Tak jak w Serbii zapieka się jednak samą masę serową (często wzbogacaną warzywami liściastymi takimi jak
szpinak - to upodabnia danie do
Zelenicy) tak w Bośni i Chorwacji wcześniej zawija się ją w ciasto. Bośniacy używają do tego cienkich arkuszy placka w stylu
yufki czy
filo, a Chorwaci zagniatają grubsze ciasto. W rejonie
Liki, gdzie szczególnie popularny jest Presnac do nadziewania używa się sera
Škripavac. Poniżej właśnie ta wersja Presnacu.
...
Krvavica
Krvavica to bałkańska kaszanka. Poza krwią jej bazę stanowi wieprzowa głowizna, ozorki oraz płucka, a wypełnieni kasza gryczana. Najlepsza Krvavica wywodzi się z chorwackiego regionu Banovic.
Kulenova Seka
Nazwę Kulenova Seka tłumaczy się jako siostra kulenu. Jest to bowiem nieco mniejszy wariant słynnej Serbsko-Chorwackiej kiełbasy Kulen - nadziewa się ją w cieńsze flaki i krócej wędzi. Używana jest także nazwa Pokulenc.
Pole od Krumpira (Ziemniaki pieczone)
Pole od Krumpira czy też
Police od Krumpira, a także po prostu
Pole to pieczone
ziemniaki serwowane z omastą na na bazie
boczku lub słoniny -
krumpir po Chorwacku oznacza
ziemniaka. Dziś to danie już staromodne, najbardziej związane z
Liką górzystym rejonem leżącym w środkowo-zachodniej
Chorwacji. Kiedyś stanowił treściwy, wiejski posiłek uznawany nawet za antidotum na przeziębienie
...
Goranski Nadjev / Budla (Kiełbasa/pasztet jajeczny)
Budla to specjalność
Gorskiego Kotaru, górzystego terenu położonego w środkowo-zachodniej część
Chorwacji. Stąd wywodzi się jej alternatywna nazwa
Goranski Nadjev. Budla jest to bowiem nadziewana wieprzowa kiszka - pierwotnie nazywała się zresztą
Želodac, od słowa
želucu oznaczającego
żołądek. W przeciwieństwie do innych tego typu “kiełbas” mięso - wędzona
wieprzowina ze słoniną - stanowi mniejszość. Treść farszu to wzbogacone chlebem jajka. Nie ma się zresztą co dziwić. W Gorskim Kotarze Budla jest
daniem wielkanocnym i dlatego formuje się go także na kształt wielkanocnej babki (tak jak na filmie poniżej).
Poniżej przepis na przygotowanie Budli bez konieczność używania flaków do nadziewania, ale z wykorzystaniem foremki do pasztetu - często używa się jej w warunkach domowych, przez co potrawy się jednak nie gotuje ale piecze (jeśli ktoś używa flaków, nadziewane kiełbasy powinien gotować od pół godziny do godziny, w zależności od ich grubości).
...
Istarska Supa / Supica (Zupa na czerwonym winie)
Rzadko kiedy w kuchni śródziemnomorskiej używa się słowa zupa lub jemu pokrewnych (to raczej specjalność języków germańskich oraz wschodnich i zachodnich Słowian). Na
Bałkanach zupa to zazwyczaj
juha. Tymczasem w
chorwackiej Istrii, gdzie niekiedy funkcjonuje też zaczerpnięta z
włoskiego Maneštra można się natknąć na wyjątkowy specjał jakim jest
Supica czy też
Istarska Supa. To potrawa z reguły serwowana na wzmocnienie, czy to przy ciężkiej pracy czy też w chorobie. Jej bazowym składnikiem jest bowiem czerwone wino, w którym namacza się opiekany chleb. W tym względzie bardzo celnie nawiązuje do określenie
suppa zaczerpniętego z ludowej łaciny źródłosłowa nazwy zupa, który pierwotnie oznaczał chleb maczany w wywarze.
Mieszkańcy Istrii swoją supę podają też w specyficznym glinianym naczyniu zwanym
Bukaleta. Przypomina nieco szeroki dzban z dużym “dzióbkiem”. Po zjedzenia chleba, który każdy zamaczał we wspólnym garnku, wino po prostu wypijało się przelewając je do innych naczyń. Wszystko tradycyjnie odbywało się przy palenisku, gdzie zapiekało się pieczywo i utrzymywało temperaturę zupy.
...
Fritaja
Fritaja to chorwacka wersja włoskiej Fritaty. Związana jest przede wszystkim z rejonem Istrii, przez wieki zależnym od Wenecji - fritaia to zresztą słowo z dialektu weneckiego oznaczające czasownik smażony. Chorwaci swój jajeczny posiłek przygotowują podobnie jak Włosi. Warzywa dodają zazwyczaj jednak tylko wiosną, cały rok wzbogacają ją wędlinami takimi jak prsut czy kobasica (kiełbasa).
Palenta
Chorwacka Palenta to praktycznie to samo co włoska Polenta. Podobieństwo nazw wynika ze wspólnej historii Istrii należącej do Wenecji oraz wpływów włoskich w północno-zachodniej Chorwacji - w takich regionach jak Kvarner czy Gorskim Kotar. Palentę przygotowuje się tak samo jako polentę. Chorwaci jadają ją w towarzystwie takich dań jak np. zupa Brodet, a także po prostu serwują ze skwarkami i np. podsmażanymi grzybami, a także jogurtem lub śmietaną. W Istrii w ubogich ...
Lički Kupus (Chorwacki bigos)
Lika, górzysty rejon leżący w środkowo-zachodniej części
Chorwacji, znany jest ze swych “
kapuścianych potraw”. Tak jak
Lički Lonac jest robiony z kapusty słodkiej, to
Lički Kupus bazuje na kapuście kiszonej. To potrawa bardzo przypominająca polski bigos - poza kapustą jej podstawą są wędzone kawałki
wieprzowiny - tyle, że zazwyczaj się jej nie gotuje ale piecze (w tym względzie podobny jest
serbski Podvarak). Proporcje składników w gruncie rzeczy są dość dowolne.
Tradycyjnie do upieczonej już kapusty wrzuca się ugotowane wcześniej
ziemniaki.
...
.jpg)
Cicvara to kaszka kukurydziana gotowana na mleku jadana w Chorwacji oraz Serbii. Jest to klasyczna potrawa śniadaniowa serwowana np. w Noworoczny poranek m.in. w towarzystwie suszonych owoców (śliwek, fig), które mają zwiastować urodzajny rok.
...