Boxty (Ziemniaczane placki / chleb)
Poza
Whiskey i
Guinnessem nie ma nic bardziej
irlandzkiego niż
ziemniaki. W Irlandii nie ma więc też bardziej tradycyjnego dania niż
Boxty, potrawy z ziemniaków przybierającej postać placków, chleba czy też
puddingu. Są dwie teorie na temat pochodzenia ich wspólnej nazwy. Najpopularniejsza etymologia wywodzi Boxty z irlandzkiego zwrotu
Arán Bocht Tí, czyli
chleb biednego domu. Podkreśla to funkcję dania jako podstawowego, sycącego jedzenia dla ubogich. Druga teoria nazwę wywodzi od celtyckiego słowa
Bacstai oznaczającego nadstawkę nad paleniskiem, na której przygotowywało się Boxty. Nawet chłopcom śpiewało się równie tradycyjną piosenkę która przekonuje, że jeśli nie będą jeść Boxty to nigdy nie staną się mężczyznami. To tradycja związana przede wszystkim z północnym i środkowym‑zachodem Irlandii, gdzie ziemniaki pojawiły się w
XVI wieku,
a w XVIII wieku stały się podstawą diety najuboższej ludności wiejskiej. Właśnie wtedy, pod koniec stulecia, w rolniczych społecznościach północnych
Midlands zaczęto przygotowywać proste placki z tartych i gotowanych ziemniaków, mąki i mlecznych dodatków – zalążek tego, co dziś nazywamy Boxty.
Była to potrawa ludzi o ograniczonych środkach: wykorzystywało tanie, łatwo dostępne składniki i pozwalało „przedłużyć” ziemniaki mąką i maślanką. Jednocześnie wymagało pewnego nakładu pracy (tarcie, odciskanie, formowanie), co sprzyjało temu, że z czasem zaczęto je też kojarzyć z okazjami bardziej odświętnymi. Często powtarza się mit, że boxty powstało podczas
Wielkiego Głodu ziemniaczanego
w latach 40. XIX wieku, z desperacji i konieczności maksymalnego wykorzystania uszkodzonych bulw. Badania kulinarne i historyczne pokazują jednak, że pierwsze pisemne wzmianki o Boxty pojawiają się już w
1828 roku w zbiorze opowiadań
Traits and Stories of the Irish Peasantry autorstwa
Williama Carltona, a więc na długo przed wielkim głodem.
W swojej koncepcji Boxty jest dość podobne nie tylko do
polskich placków ziemniaczanych czy też
czeskich Bramboraków, ale również do szwajcarskich
Rosti.
Poniżej przepisy zarówno na placki jak i na chleb ziemniaczany.
Boxty Pancakes (Placki ziemniaczane)
Składniki:
- pół kg
ziemniaków obranych
- 2 łyżki
mąki pszennej
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- pół łyżeczki
soli
- 150 ml mleka
...
Popularne słowo steak znaczące tyle co kotlet ma swój źródłosłów w staronordycki steikjo. Oznaczało ono po prostu pieczenie mięsa na ruszcie. Gaelic Steaks to po prostu irlandzka wariacja tej, najprostszej mięsnej potrawy. Irlandczycy jak to Irlandczycy przy smażeniu wołowiny dodają Whiskey.
...
Specjałem trzeciego co do wielkości Irlandzkiego miasta (i największej kolonii polskich emigrantów) jest szynka zwana z irlandzkiego Liamhas Luimneach. Wędzi się ją w dymie z drewna dębu oraz owoców jałowca. Na tym jej obróbka nie musi jednak się skończyć. Irlandczycy po ugotowaniu lub upieczeniu Limerick Ham jadają jako danie obiadowe.
W Limerick szynkę często podaje się w towarzystwie Parsley Sauce.
...