Kapama (Jagnięcina ze szpinakiem)
Na Bałkanach
Kapama to nazwa nieco myląca. W Bułgarii oznacza bowiem
kurczaka duszonego w
cynamonie, a tymczasem
Serbowie w ten sposób określają pieczoną
jagnięcinę ze
szpinakiem. Wspólna nazwa nie jest jednak przypadkowa. Kapama wywodzi się od
tureckiego słowa
kapak czyli
pokrywka - Turcy mają zresztą własną wersję
Kapamy z jagnięciną. Chodzi bowiem o długotrwałą obróbkę termiczną (pieczenie w piecu, ziemi, na palenisku etc.) pod szczelnym przykryciem.
Jagnięca Kapama to tradycyjne danie kuchni
Banatu, w rzeczywistości nie ogranicza się więc wyłącznie do Serbii, bo rejon ten dzielony jest jeszcze przez Rumunię, a przede wszystkim Węgry, z którymi Banat historycznie miał najwięcej wspólnego.
Tradycyjnie serwowało się ją wiosną gdy tak jagnięcina jak i szpinak były jeszcze bardzo młode. W ogóle w tym przepisie dobrze używać młodych warzyw.
...
Boranija / Bishtaja (Fasolka duszona w pomidorach)
.jpg)
Boranija to
serbskie określenie
zielonej fasolki -
Bishtaja to analogiczne słowo w języku albańskim używanym w
Kosowie. Równocześnie jest to także nazwa popularnego dania - tej samej fasolki duszonej w
pomidorach - które jest spuścizną wielowiekowej okupacji
Bałkanów przez
Imperium Osmańskie. Pierwowzorem był tu bowiem
turecki gulasz
Borani również bazujący na
fasoli, chociaż w tym przypadku jej ziarnach, z dodatkiem
jagnięciny.
Także zresztą serbską Boraniję można ją przygotować z dodatkiem mięsa. W tym ostatnim przypadku można użyć mięsa świeżego lub wcześniej grillowanego, usmażonego ew. upieczonego - może to być zarówno grillowana karkówka jak i pieczone żeberka. Jest to prosty domowy sposób na użycie resztek z obiadu. Serbowie do fasolki zazwyczaj dodają
wieprzowinę, rzadziej drób.
...
Vešalica (Polędwica wieprzowa)
Bez przesady można uznać, że narodowy specjał serbskiej kuchnie to grill. Nie ma tu bardziej charakterystycznego rodzaju dania głównego niż mięso z rusztu. Serbowie grillują przy tym wszystko, łącznie z wieprzową polędwicą czyli Vešalicą uznawaną zwykle za zbyt chudą aby wypiekać ją nad otwartym ogniem. Niemniej na bałkanach Polnjena Vešalica czyli właśnie grillowana polędwiczka wieprzowa przygotowana jest tak, że potrafi zachować soczystość. Zapieka się ją ...
Zelianica (Ciasto nadziewane szpinakiem / boćwiną)
Serbska Zelianica to coś w rodzaju Gibanicy czy też Bureka. Kolejna wersja nadziewanego i zapiekana ciasta typu filo. W tym przypadku kluczową odgrywa nadzienie, którym poza serem są warzywa liściaste, takie jak szpinak czy też botwinka. Samo ciasto formuje się w rodzaj spirali, ew. podobnie jak w przypadku Gibanicy piecze w formie warstwowego placka. Najprościej Zelianicę przygotowywać tak jak Gibanicę do masy dodając siekany szpinak lub botwinkę w proporcjach 1 do 1 lub 1 do ...
Gibanica (Ciasto nadziewane serem)
W
serbskim słowniku słowo
Gibanica pojawiło się w 1818 roku. Wywodzi się od czasownika
gibati oznaczającego
ruszać się ew.
kołysać, czyli po prostu
gibać się. W kuchni chodzi o cienko wałkowane ciasto nadziewane przede wszystkim serem - tradycyjnie wzbogacano go także
kajmakiem, niekiedy też mlekiem i jajami. Z biegiem czasu farsz wzbogacał się o inne dodatki, takie jak chociażby warzywa, a także mięso - w książce kucharskiej Sofii Maksimović z 1913 roku wymienionych jest aż 17 przepisów. Dziś jest uznawana jako jedno z kluczowych dań narodowych Serbii - mrożona Gibanica trafia nawet na eksport.
Ciasto już dawno zrobiło karierę na całych
bałkanach. W byłej Jugosławii bardziej znane są jednak raczej jej słodkie warianty, które mogą mieć już nie wiele wspólnego z oryginałem - np.
słoweńska Prekmurska Gibanica to raczej ciastko bardziej przypominające polską stefankę.
W samej Serbii nieco podobnym ciastem jest nadziewana roślnami liściastymi
Zelianica.
...
Karađorđeva Šnicla (Zawijane kotlety schabowe)
Karađorđeva Šnicla czyli sznycel Karadjorde został nazwany na cześć
serbskiego księcia
Karadjorde Petrovica, który żył na przełomie XVII i XIX wieku i wsławił się jako przywódca pierwszego antytureckiego powstania. Danie jego imienia powstało jednak dopiero w połowie XX, kiedy jeden z belgradzkich kucharzy chciał dla swoich gości z ZSRR przygotować
Kotlet Kijowski ale zabrakło mu drobiu. Zdecydował się więc zrobić zawijany kotlet
wieprzowy. Udekorował go sosem tatarskim, plasterkiem
cytryny i kawałkiem
pomidora. Ten dodatek wyglądał jak order im. księcia Karadjore i tak już zostało.
...
Mućkalica (Duszone mięso z warzywami)
.jpg)
Mućkati w serbsko-chorwackim oznacza tyle co
mieszać. Stąd
Mućkalica to po prostu mieszanina zazwyczaj grillowanych wcześniej mięs duszonych z warzywami - to swego rodzaju prosty sposób na wykorzystanie pozostałości mięsnych po większym obiedzie. Danie to popularne zarówno w
Chorwacji jak i w
Serbii ma wiele regionalnych wariantów, takich jak
Vojvodjanska Mućkalica z Wojewodiny. Najbardziej znana jest
Leskovačka Mućkalica wywodząca się z rejonu Leskovac położonego w południowej Serbii (przepis poniżej) .
...
Bečka Šnicla (Sznycel)
Włosko-austriacki w swych korzeniach Wiener Schnitzel karierę zrobił na terenie całego obszaru cesarsko-królewskich Austro-Węgier. Powędrował nie tylko na północ, do takich krajów jak Polska, ale doskonale przyjął się też wśród słowian południowych, na Bałkanach. Rarytasem stał się w Słowenii - znany tu jest jako Dunajski Zrezek - a także Serbii, gdzie nazywany jest Bečka Šnicla. Tutaj karierę zrobił przede wszystkim w dużych miastach, takich jak Belgrad.
