Siraz
Siraz to serbski półtwardy ser, przygotowywany z niepasteryzowanego mleka krowiego. Masa serowa jest prasowana i formowana w płaski krąg. Tak powstały dysk wystawia się na świeże powietrze i co jakiś czas zasala. Później trafia do solanki. Siraz Jest lekko kwaskowaty i dość słony.
Ajvar
Ajvar to najpopularniejsza pasta warzywna używana na
Bałkanach (w samej
Serbii rocznie produkuje się 640 ton Ajvaru). Jej bazą jest słodka
papryka z dodatkiem
bakłażana,
pomidorów,
czosnku i ostrej papryki. Tradycyjnie Ajvar przygotowuje się jesienią po zbiorach papryki. Najpierw się ją piecze, później obiera ze skórki, mieli, a na końcu gotuje. Na Ajvar zwykle stosuje się paprykę
Roga, dużą, czerwoną o łatwo odchodzącej skórce. W przypadku Ajvaru nie ma określonej normy ostrości, ale w przeciwieństwie do
Ljutenicy jest raczej łagodny.
Ajvar wywodzi się z Macedonii. Jego nazwa, z tureckiego
havyar, znaczy tyle co
kawior - nawiązuje to do jego konsystencji.
Zobacz też:
Pindur
...
Pinđur / Pindjur
Pinđur to bałkańska pasta warzywa przypominająca nieco Ajvaru. Jej głównym składnikiem nie jest jednak papryka ale bakłażan. Poza tym w różnych wariantach używa się do niej również: pomidorów, papryki, cebuli, czosnku, pieprzu, soli, oliwy i cukru. W przeciwieństwie do Ajvaru składniki Pinđura raczej nie są mielone, ale siekane.
Zobacz: Ljutenica
Meso Ispod Sača (Mięso pieczone w żarze)
Sač czy też
Pek to rodzaj używanego na
bałkanach okrągłego i płaskiego naczynia przeznaczonego do pieczenia w żarze ogniska - oryginalnie jest to właściwie sama kopulasta przykrywa, którą nakrywa się pieczone jedzenie i przysypuje żarzącymi się węglami. Najczęściej jest ono metalowe, rzadziej gliniane (ta wersja nazywa się również
Crepulja).
Ispod Sača czy też
Ispod Peka można piec pieczywo (np.
Burek), warzywa, czy ryby ale najczęściej wykorzystuje się go do przyrządzania mięsa.
Meso Ispod Sača to specjalność zakładu wielu restauracji dysponujących własnym paleniskiem. Na przygotowanie dania w ten sposób nie ma konkretnego przepisu. Na półmisku układa się po prostu mięso z warzywami, doprawia się je i podlewa
oliwą, po czym przykrywa Sačiem i na pół godziny do godziny przysypuje żarem (aż węgle nie ostygną).
...
Presnac (Ciasto nadziewane serem)
Presnac to w
bałkańskiej gastronomii pojęcie wyjątkowo pojemne. Generalnie jest to ciasto, ale nie ma żadnego standardu jego przygotowania. Może być słodkie, nadziewane np.
rodzynkami lub bakaliami (tzw.
Imperial Presnac), ale równie często robi się je bez dodatku cukru. Składniki, forma i sposób przygotowania zależy od rejonu - np. na
chorwackim wybrzeżu można spotkać
Bribirski Presnac (od miasta Bribir) nadziewany
boczkiem. Czy to w Chorwacji, czy to w
Serbii czy nawet w
Bośni podstawą jest jednak ser wzbogacany jajkami. Tak jak w Serbii zapieka się jednak samą masę serową (często wzbogacaną warzywami liściastymi takimi jak
szpinak - to upodabnia danie do
Zelenicy) tak w Bośni i Chorwacji wcześniej zawija się ją w ciasto. Bośniacy używają do tego cienkich arkuszy placka w stylu
yufki czy
filo, a Chorwaci zagniatają grubsze ciasto. W rejonie
Liki, gdzie szczególnie popularny jest Presnac do nadziewania używa się sera
Škripavac. Poniżej właśnie ta wersja Presnacu.
...
Pljeskavica (Grillowany kotlet)
Pljeskavica jest tak popularna na całych
Bałkanach, że tradycję jej przygotowania trudno przypisać jednej tylko kuchni. Najsilniejsze przywiązanie do tego dużego, płaskiego grillowanego kotleta mielonego tkwi jednak w
Serbii. Jako produkt narodowy Serbowie zastrzegli nawet swoją
Leskovačką Pljeskavicę związaną z leżącym na południu kraju miejscem
Leskovac. Ten wariant nie tylko że jest ostry to zwykle robiony na bazie siekanego mięsa z łopatki
wołowej, wzbogaconej dodatkiem
wieprzowej karkówki - do Pljeskavicy używa się jeszcze także
baraniego mostku. Samych wariantów Pljeskavicy jest zresztą znacznie więcej. W
Bośni robi się ją wyłącznie z wołowiny, a do tzw.
Hajdučkiej Pljeskavicy (zbójnickiej) dodaje się też wędzoną wieprzowinę. Na południu w
Kosowie i
Macedonii serwuje się tzw.
Šarską Pljeskavicę (wywdzoącą się z leżących tu Gór Szarskich) w której do mięsa dodaje się sera typu
Kaszkawał, a niekiedy także grzyby - z serem przyrządza się także bardzo popularną na całych Bałkanach
Gurmanską Pljeskavicę. Jest zresztą też
Makedonska Pljeskavica popularna z kolei nie w Macedonii ale w Bułgarii, gdzie kotlet nadziewa się pastą
pomidorową.
Poniżej przepis na Leskovačką Pljeskavicę (dla złagodzenia smaku można zrezygnować z części dodatków do mięsa)
...
Kapama (Jagnięcina ze szpinakiem)
Na Bałkanach
Kapama to nazwa nieco myląca. W Bułgarii oznacza bowiem
kurczaka duszonego w
cynamonie, a tymczasem
Serbowie w ten sposób określają pieczoną
jagnięcinę ze
szpinakiem. Wspólna nazwa nie jest jednak przypadkowa. Kapama wywodzi się od
tureckiego słowa
kapak czyli
pokrywka - Turcy mają zresztą własną wersję
Kapamy z jagnięciną. Chodzi bowiem o długotrwałą obróbkę termiczną (pieczenie w piecu, ziemi, na palenisku etc.) pod szczelnym przykryciem.
Jagnięca Kapama to tradycyjne danie kuchni
Banatu, w rzeczywistości nie ogranicza się więc wyłącznie do Serbii, bo rejon ten dzielony jest jeszcze przez Rumunię, a przede wszystkim Węgry, z którymi Banat historycznie miał najwięcej wspólnego.
Tradycyjnie serwowało się ją wiosną gdy tak jagnięcina jak i szpinak były jeszcze bardzo młode. W ogóle w tym przepisie dobrze używać młodych warzyw.
...
Boranija / Bishtaja (Fasolka duszona w pomidorach)
.jpg)
Boranija to
serbskie określenie
zielonej fasolki -
Bishtaja to analogiczne słowo w języku albańskim używanym w
Kosowie. Równocześnie jest to także nazwa popularnego dania - tej samej fasolki duszonej w
pomidorach - które jest spuścizną wielowiekowej okupacji
Bałkanów przez
Imperium Osmańskie. Pierwowzorem był tu bowiem
turecki gulasz
Borani również bazujący na
fasoli, chociaż w tym przypadku jej ziarnach, z dodatkiem
jagnięciny.
Także zresztą serbską Boraniję można ją przygotować z dodatkiem mięsa. W tym ostatnim przypadku można użyć mięsa świeżego lub wcześniej grillowanego, usmażonego ew. upieczonego - może to być zarówno grillowana karkówka jak i pieczone żeberka. Jest to prosty domowy sposób na użycie resztek z obiadu. Serbowie do fasolki zazwyczaj dodają
wieprzowinę, rzadziej drób.
...
Vešalica (Polędwica wieprzowa)
Bez przesady można uznać, że narodowy specjał serbskiej kuchnie to grill. Nie ma tu bardziej charakterystycznego rodzaju dania głównego niż mięso z rusztu. Serbowie grillują przy tym wszystko, łącznie z wieprzową polędwicą czyli Vešalicą uznawaną zwykle za zbyt chudą aby wypiekać ją nad otwartym ogniem. Niemniej na bałkanach Polnjena Vešalica czyli właśnie grillowana polędwiczka wieprzowa przygotowana jest tak, że potrafi zachować soczystość. Zapieka się ją ...
Zelianica (Ciasto nadziewane szpinakiem / boćwiną)
Serbska Zelianica to coś w rodzaju Gibanicy czy też Bureka. Kolejna wersja nadziewanego i zapiekana ciasta typu filo. W tym przypadku kluczową odgrywa nadzienie, którym poza serem są warzywa liściaste, takie jak szpinak czy też botwinka. Samo ciasto formuje się w rodzaj spirali, ew. podobnie jak w przypadku Gibanicy piecze w formie warstwowego placka. Najprościej Zelianicę przygotowywać tak jak Gibanicę do masy dodając siekany szpinak lub botwinkę w proporcjach 1 do 1 lub 1 do ...
