Boxty (Ziemniaczane placki / chleb)
Poza
Whiskey i
Guinnessem nie ma nic bardziej
irlandzkiego niż
ziemniaki. W Irlandii nie ma więc też bardziej tradycyjnego dania niż
Boxty, potrawy z ziemniaków przybierającej postać placków, chleba czy też
puddingu. Są dwie teorie na temat pochodzenia ich wspólnej nazwy. Najpopularniejsza etymologia wywodzi Boxty z irlandzkiego zwrotu
Arán Bocht Tí, czyli
chleb biednego domu. Podkreśla to funkcję dania jako podstawowego, sycącego jedzenia dla ubogich. Druga teoria nazwę wywodzi od celtyckiego słowa
Bacstai oznaczającego nadstawkę nad paleniskiem, na której przygotowywało się Boxty. Nawet chłopcom śpiewało się równie tradycyjną piosenkę która przekonuje, że jeśli nie będą jeść Boxty to nigdy nie staną się mężczyznami. To tradycja związana przede wszystkim z północnym i środkowym‑zachodem Irlandii, gdzie ziemniaki pojawiły się w
XVI wieku,
a w XVIII wieku stały się podstawą diety najuboższej ludności wiejskiej. Właśnie wtedy, pod koniec stulecia, w rolniczych społecznościach północnych
Midlands zaczęto przygotowywać proste placki z tartych i gotowanych ziemniaków, mąki i mlecznych dodatków – zalążek tego, co dziś nazywamy Boxty.
Była to potrawa ludzi o ograniczonych środkach: wykorzystywało tanie, łatwo dostępne składniki i pozwalało „przedłużyć” ziemniaki mąką i maślanką. Jednocześnie wymagało pewnego nakładu pracy (tarcie, odciskanie, formowanie), co sprzyjało temu, że z czasem zaczęto je też kojarzyć z okazjami bardziej odświętnymi. Często powtarza się mit, że boxty powstało podczas
Wielkiego Głodu ziemniaczanego
w latach 40. XIX wieku, z desperacji i konieczności maksymalnego wykorzystania uszkodzonych bulw. Badania kulinarne i historyczne pokazują jednak, że pierwsze pisemne wzmianki o Boxty pojawiają się już w
1828 roku w zbiorze opowiadań
Traits and Stories of the Irish Peasantry autorstwa
Williama Carltona, a więc na długo przed wielkim głodem.
W swojej koncepcji Boxty jest dość podobne nie tylko do
polskich placków ziemniaczanych czy też
czeskich Bramboraków, ale również do szwajcarskich
Rosti.
Poniżej przepisy zarówno na placki jak i na chleb ziemniaczany.
Boxty Pancakes (Placki ziemniaczane)
Składniki:
- pół kg
ziemniaków obranych
- 2 łyżki
mąki pszennej
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- pół łyżeczki
soli
- 150 ml mleka
...
To pure z rzepy i ziemniaków jest podstawowym szkockim dodatkiem do dań. Wywodzi się z Orkney, archipelagu wysp u północnych wybrzeży Szkocji, a najczęściej towarzyszy Oatcake, a przede wszystkim Haggis (szczególnie 25 stycznia, w tzw. Noc Burns’a upamiętniającą szkockiego wieszcza narodowego). Dziś Clapshot sprzedawany jest jako danie gotowe w szkockich supermarketach.
Domowe wykonanie jest jednak wyjątkowo proste.
...
Ta Szkocka potrawa zdobyła popularność na całych Wyspach Brytyjskich gdzie jada się ją na śniadanie i nazywa White Pudding lub Oatmeal Pudding (z wyjątkiem Kornwalii gdzie używa się nazwy Hog’s Pudding). Jest to masa podobna do tej, którą nadziewa się krwawą kiszkę czyli Black Pudding, tyle że nie dodaje się do niej krwi (stąd przymiotnik biały). Zarówno w Anglii jak i Irlandii również White Pudding formuje się w postaci kiełbasek i jada jako ciepłe śniadaniowe danie. Szkoci pozostali jednak tradycjonalistami i bazującą na mące owsianej masę bardzo często jadają prosto z patelni. Z tego też względu Mealie Pudding przypomina nieco Skirlie zwany też Mealie Jimmy. Tyle że zawiera także mięso. Szkoci w postaci kiełbasek, jadają go m.in. jako zamiennik ryb w słynnej potrawie Fish and Chips. Wówczas danie nazywa się White Pudding Supper.
Patrz również: Haggis i Red Pudding
...
Skirlie nazywane przez Szkotów także pieszczotliwym Mealie Jimmy to rodzaj masy bazującej na mące owsianej, podobnej do tej z której robi się Haggis. Zasadnicza różnica polega na tym, że Skirlie nie zawiera mięsa. Podobnie jak przy Haggis również tę mieszankę stosuje się do nadziewania, nie tylko flaków z których powstają kiełbaski, ale również drobiu. Szkoci najbardziej jednak lubią Skirlie wprost z patelni. Kiedyś smażyli ją na łoju, teraz zastępują go masłem i smalcem.
Tradycyjnie Skirlie było dodatkiem do łownego ptactwa, szczególnie Głuszców. Dziś można podawać je ze ziemniaczanym Stovies, a na wierzch układa się jajko sadzone.
Patrz: Mealie Pudding
...
Leżąca u stóp Mont Balnc alpejska Dolina Aosty to najmniejszy, a przy tym jeden z najmniej urodzajnych rejonów Włoch. W skali kraju słynie przede wszystkim ze swoich serów oraz mroźnych zim. W ciężkiej porze tutejsi górale mieli w zwyczaju jadać jednogarnkowe dania bazujące właśnie na serze oraz miejscowym chlebie.
Poniżej przykład na jedno z nich Zuppa di Pane e Cavolo Nero, czyli potrawa chlebowa z jarmużem. Wbrew włoskiej nazwie nie jest to odpowiednik polskiej zupy - to danie znacznie gęstsze, a zupy z warzywami noszą tu raczej nazwę minestrone.
...