Krezki / Kreski / Kruszki (Flaki cielęce zapiekane z serem)
Kto dziś w polskiej gastronomii usłyszy słowo Krezka, pomyśli o czymś zupełnie innym niż flaki. We współczesnym żargonie masarskim i kucharskim krezka to naturalna, jadalna błona – fragment otrzewnej wieprzowej lub wołowej – używana do owijania farszów mięsnych przed pieczeniem. Tyle że pierwotnie krezka – lub kreska, kruszka – oznaczała w polszczyźnie coś zupełnie innego: flaki cielęce. I to znaczenie jest znacznie starsze.
Najbardziej rozpowszechniona opowieÅ...
Flaki (po Polsku)
Flaki, to jak pisaÅ‚ Zygmunta Glogera w Encyklopedii Staropolskiej wydanej w 1900 roku "ulubiona od wieków w Polsce potrawa, podawana dawniej nawet na uczÂtach paÅ„skich, bez której dotÄ…d w wielu okolicach nie może siÄ™ obejść uczta weselÂna u ludu". MajÄ… wiÄ™c swój wymiar historyczny i stÄ…d wokół flaków narosÅ‚o w polskiej kuchni sporo legend. Najpopularniejsza mówi o WÅ‚adysÅ‚awie Jagielle i królowej Jadwidze, którzy mieli szczególnie sobie cenić tÄ™ potrawÄ™ – wtedy ...
Pulpety / Klopsiki / Klops / Pieczeń Rzymska
Idea potrawy z mielonego lub siekanego mięsa formowanego w kulki czy bochenki jest znana od tysiącleci – przepisy na coś podobnego znajdują się już w rzymskiej księdze kucharskiej Apicjusza, a jeszcze starsze tradycje wiąże się z antyczną Mezopotamią IX wieku p.n.e. oraz z bliskowschodnimi Koftami (Kafta). Te do Europy trafił z dwóch południowych kierunków - od wschodu w postaci greckich Keftedes, a wraz Arabski ekspansją w VIII wieku dotarły do Hiszpanii pod postacią ...
Polpettone (WÅ‚oski Klops)
Polpettone to po prostu „duży pulpet". Wywodzi się z tej samej rodziny co Polpette, ale jako większa i bardziej „reprezentacyjna" forma - włoski przyrostek -one to tzw. sufiks zgrubiający, który służy do tworzenia wyrazów oznaczających coś dużego. W tutejszej kuchni dla pulpecików jest więc tym samym co dla polskich klopsików znacznie większy klops, zwany też zresztą Pieczenią Rzymską. Zanim się pojawił, istniały rzymskie i średniowieczne formy mięsa ...
Lumachella Orvietana (Bułeczki z pancettą i pecorino)
Lumachella Orvietana to tradycyjne pieczywo z Orvieto w Umbrii – małe, spiralne bułeczki z ciasta drożdżowego z Pecorino i Pancettą, nazwane tak, bo kształtem przypominają ślimaka (lumachella – mały ślimak). Po wyrośnięciu ciasto formuje się bowiem w wałeczki i zwija w ciasne spirale. Tradycyjnie robiono je w wiejskich domach z resztek: skrawków prosciutto, pancetty i końcówek kawałków sera, które mieszało się z prostym ciastem drożdżowym. Rolnicy zabierali ...
Capù / Nosècc (Lombardzkie gołąbki)

Capù - w różnych zapisach też Capu', Capunsei - to wiejskie gołąbki z liści kapusty z gór Lombardii – konkretnie z Val Seriana, Val Brembana (gdzie można je spotkać pod nazwą Nosècc) i Valle Camonica w okolicach Bergamo i Brescii – bliskie kuzynki piemonckich Caponèt, z którymi łączy je i idea „udawanego kapłona", i chłopskie, odpadkowe korzenie.
Nazwa ma podwójną, symboliczną warstwę. W dialekcie bergamskim capù znaczy kapłon (cappone) – kastrowany, ...
Caponèt / Pèss-Còj (Piemonckie gołąbki)
Caponèt - zwane też Capunet, Caponet, Capunit lub Pèss-Còj - to klasyczne piemonckie gołąbki z liści kapusty, zrodzone jako skrajnie „biedne" danie z resztek mięsa i chleba, które z czasem stało się kuchennym kultem regionu. Podobnie jak w przypadku gołąbków etymologia jest związana z ptactwem, ale całkiem innym i wynika z wyobraźni ludowej Piemontu: caponèt wywodzi się od cappone – kapłona, kastrowanego, tuczonego koguta, tradycyjnego symbolu dania luksusowego. ...
Spiedini / Spitini (Szaszłyki z roladek wołowych)
Spiedini (na Sycylii w formie dialektalnej Spitini) wyrastają z jednej z najstarszych technik kulinarnych – pieczenia nad ogniem na rożnie – ale we Włoszech przekształciły się w bardzo lokalne, często „biedne" dania: nadziewane roladki na patyku.
Już w Iliadzie pojawiają się opisy mięsa nadzianego na żelazne pręty i pieczonego nad węglami. Z czasem technika ta dotarła z świata greckiego do Italii – szczególnie przez Magna Graecia czyli południe Włoch – a w ...
Braciole (Zrazy duszone w pomidorach)

Braciole to pierwotnie „biedne" zrazy z południa Włoch – cienkie plastry mięsa zawijane z prostym farszem i długo duszone w sosie, które z czasem stały się klasykiem domowej kuchni Kampanii, Apulii i Sycylii. Są blisko spokrewnione z Involtini – to w zasadzie ta sama idea zawijanych zrazów, tyle że na południu Włoch noszą własną, regionalną nazwę. Chociaż podobne całkiem inna jest jednak ich geneza. Involtini w wolnym tłumaczeniu to zrazy zawijany, a samo słowo ...
