Poza Whiskey i Guinnessem nie ma nic bardziej irlandzkiego niż ziemniaki. W Irlandii nie ma więc też bardziej tradycyjnego dania niż Boxty, potrawy z ziemniaków przybierającej postać placków, chleba czy też puddingu. Są dwie teorie na temat pochodzenia ich wspólnej nazwy. Najpopularniejsza etymologia wywodzi Boxty z irlandzkiego zwrotu Arán Bocht Tí, czyli chleb biednego domu. Podkreśla to funkcję dania jako podstawowego, sycącego jedzenia dla ubogich. Druga teoria nazwę wywodzi od celtyckiego słowa Bacstai oznaczającego nadstawkę nad paleniskiem, na której przygotowywało się Boxty. Nawet chłopcom śpiewało się równie tradycyjną piosenkę która przekonuje, że jeśli nie będą jeść Boxty to nigdy nie staną się mężczyznami. To tradycja związana przede wszystkim z północnym i środkowym‑zachodem Irlandii, gdzie ziemniaki pojawiły się w XVI wieku, a w XVIII wieku stały się podstawą diety najuboższej ludności wiejskiej. Właśnie wtedy, pod koniec stulecia, w rolniczych społecznościach północnych Midlands zaczęto przygotowywać proste placki z tartych i gotowanych ziemniaków, mąki i mlecznych dodatków – zalążek tego, co dziś nazywamy Boxty.
Była to potrawa ludzi o ograniczonych środkach: wykorzystywało tanie, łatwo dostępne składniki i pozwalało „przedłużyć” ziemniaki mąką i maślanką. Jednocześnie wymagało pewnego nakładu pracy (tarcie, odciskanie, formowanie), co sprzyjało temu, że z czasem zaczęto je też kojarzyć z okazjami bardziej odświętnymi. Często powtarza się mit, że boxty powstało podczas Wielkiego Głodu ziemniaczanego w latach 40. XIX wieku, z desperacji i konieczności maksymalnego wykorzystania uszkodzonych bulw. Badania kulinarne i historyczne pokazują jednak, że pierwsze pisemne wzmianki o Boxty pojawiają się już w 1828 roku w zbiorze opowiadań Traits and Stories of the Irish Peasantry autorstwa Williama Carltona, a więc na długo przed wielkim głodem.
W swojej koncepcji Boxty jest dość podobne nie tylko do polskich placków ziemniaczanych czy też czeskich Bramboraków, ale również do szwajcarskich Rosti.
Poniżej przepisy zarówno na placki jak i na chleb ziemniaczany.
Boxty Pancakes (Placki ziemniaczane)
Składniki:
– pół kg ziemniaków obranych
– 2 łyżki mąki pszennej
– 1 łyżeczka proszku do pieczenia
– pół łyżeczki soli
– 150 ml mleka
Przygotowanie:
- Surowe ziemniaki zetrzeć na tarce i odcisnąć. Sok odlać do miseczki.
- Utartą masę połączyć z mąką, solą i proszkiem do pieczenia.
- Sok po tarciu mleka powinien się rozwarstwić. Płyn odlać a pozostałą na dnie skrobię dodać do ziemniaków.
- Masę połączyć z mlekiem. Smażyć przewracając, tak jak polskie placki ziemniaczane.
Boxty Bread (Chleb ziemniaczany)
Składniki:
– 250 gr ziemniaków obranych
– 250 gr ziemniaków ugotowanych i obranych
– sól
– 50 gr mąki
Przygotowanie:
- Surowe ziemniaki zetrzeć na tarce i odcisnąć. Sok odlać do miseczki.
- Ugotowane ziemniaki utłuc na pure
- Starannie wymieszać wszystkie składniki
- Uformować z nich okrągły placek i piec go pół godziny w temperaturze 180 st.C.
- Chleb boxty podaje się pokrojony na kromki.
