Mosa to rodzaj Polenty bazującej na mleku, będącej specjalnością Górnej Addygi i Trentino. Robi się ją zarówno z mąki kukurydzianej, mąki pszennej, jak i mąki gryczanej oraz ich mieszanek. Sposób przygotowania jest taki sam jak w przypadku klasycznej Polenty, tyle że zamiast wody używa się mleka – musi być go przy tym więcej niż w przepisie na polentę, bo mosa powinna mieć rzadszą konsystencję. Przed podaniem polewa się ją roztopionym masłem.
Sama nazwa wywodzi się od niemieckiego Mus lub dialektalnego Muas – przecier, puree – co dobrze oddaje jej kontekst kulturowy: to danie z pogranicza włosko-germańskiego, typowe dla alpejskich gospodarstw (masi) Trentino i Alto Adige, gdzie od wieków łączy się tradycje włoskie i tyrolskie.
W opisach muzealnych i wspomnieniach mieszkańców Dolomitów Mosa pojawia się jako „pappa tuttofare” – papka do wszystkiego. Gotowano ją na śniadanie dla dorosłych, często w wersji bardziej treściwej (polenta e mosa), a także jako pierwsze jedzenie dla niemowląt w okresie odstawiania od piersi – bo była miękka, ciepła i oparta na mleku. Tradycyjnie stawiano ją w dużej żelaznej lub miedzianej patelni na środku stołu, a domownicy jedli łyżkami bezpośrednio z naczynia – ten sposób podania był jeszcze bardziej rodzinny niż przy klasycznej Polencie.
Przez większą część XX wieku była traktowana jako zwykła „pappa” – dobra dla dzieci i osób starszych. Wraz z odejściem tradycyjnej gospodarki chłopskiej Mosa zaczęła znikać z codziennych stołów, ale pojawiła się w opowieściach o „kuchni babć” i lokalnym dziedzictwie Trentino. Dziś regionalne portale promują ją jako symbol dawnej kuchni górali.
Zobacz również: Polenta Nera
Składniki (na 4 porcje):
– 1,5 l mleka
– 0,5 l wody
– 3 czubate łyżki mąki kukurydzianej (drobno mielonej, najlepiej białej)
– 4 łyżki mąki pszennej lub gryczanej
– szczypta soli
– 50–80 g masła do podania
– opcjonalnie: cukier, cynamon lub konfitury
Przygotowanie:
- Mleko z wodą zagotować z solą w szerokim garnku lub żelaznej patelni.
- Mąkę kukurydzianą wsypywać cienkim strumieniem do wrzącego mleka, energicznie mieszając, aby nie powstały grudki.
- Mąkę pszenną lub gryczaną rozprowadzić w odrobinie zimnego mleka i dodać do gotującej się masy, nadal mieszając.
- Gotować na małym ogniu przez 20–30 minut, regularnie mieszając, aż mosa uzyska kremową, półpłynną konsystencję – gęstszą niż zupa, ale rzadszą niż klasyczna polenta.
- Podawać bezpośrednio z garnka lub patelni, obficie polewając roztopionym masłem. W wersji słodkiej posypać cukrem i cynamonem lub podać z konfiturą.
