Bietola / Blitva / Mangold (Kard Szwajcarski)
Bietola (łac.
Beta vulgaris subsp. Cicla) to typowo
włoskie warzywo liściaste, które wyemigrowało również na drugą stronę Adriatyku - popularne jest m.in. w Chorwacji gdzie używa się nazwy
Blitva. Można powiedzieć że jest to krewniak znanej w Polsce
boćwiny (obie są odmianą
Buraka Zwyczajnego), na naszych targowiska częściej można ją spotkać pod niemiecką nazwą
Mangold.
Jego bardziej międzynarodowa nazwa –
Kard Szwajcarski – została ukuta przez
Anglików, ale jej uzasadnienie jest dość problematyczne bo bietola w Szwajcarii jest mało popularna. Co więcej nie wiele ma też wspólnego z samym
Kardem (a tę nazwę Anglicy także używają). W porównaniu z nim ma dość delikatne liście, podobne nieco do znanej z dalekiego wschodu kapusty
Pak Choy. Niekiedy porównuje się ją również ze
szpinakiem. Bietola ma jednak mniej od niego mniej żelaza, przez co jej smak jest także mniej wyraźny.
Jedną z odmian bietoli jest
biete.
Substytut: w sposób naturalny jako substytut bietoli można traktować boćwinę, bardziej do niej podobna jest jednak dziś już dość szeroko dostępna azjatycka kapusta Pak Choy.
Nazwy lokalne:
Francja -
Bette, Blette, Poirée, Jotte
Hiszpania i Portugalia -
Acelga
Wielka Brytania -
Swiss Chard, Chard
...
Kard / Karczoch Hiszpański
Kard (łac. Cynara cardunculus) to popularne we Włoszech warzywo zimowe. Spokrewniony jest z Karczochem (jest to gatunek zwany Karczochem Hiszpański czy też Karczochem Ostowym), przypomina seler naciowy, ale hoduje się je jak szparagi. Długie łodygi przysypuje się ziemią dzięki czemu zachowują kremowy kolor. W przeciwieństwie do selera nie jada się jednak dość twardych łodyg zewnętrznych ale raczej delikatne wewnętrzne i tak jak w karczochach serca rośliny. Kardy serwuje ...
Burak Dziki / Dziki Szpinak
Burak Dziki (łac. Beta vulgaris subsp. maritima) to krewniak, a właściwie przodek znanych nam Buraków Uprawnych pojawiających się w kuchni pod postacią czerwonych buraków korzennych lub boćwiny. Jak sama nazwa wskazuje raczej nie jest uprawiany. Można go spotkać rosnącego dziko na piaszczystych nadmorskich terenach – często w starych portach – przez co nazywany jest Burakiem Morskim. Jest przy tym rośliną jadalną. Jego listki nie przypominają jednak boćwiny, ale raczej ...
Burak Liściasty / Boćwina
Liście były pierwszą częścią buraka jaką docenili ludzie. Jedli je już w Babilonie. Stąd wraz z rozwojem różnych kultywarów
Buraka Uprawnego (łac.
Beta vulgaris L. subsp. vulgaris) jeden z nich zarezerwowano właśnie dla
Buraka Liściastego popularnie zwanego
Boćwiną lub
Botwiną. Generalnie liście ma nawet podobne do liści pokrewnego jej
buraka korzeniowego, które za młodu też określa się mianem Botwiny. Zazwyczaj są jednak większe, a przede wszystkim bardziej delikatne i bardziej mięsiste – słowem bardziej nadające się do spożycia. Mają też bardziej klarowny smak. Używa się ich tak jak np. liści Szpinaku. W Polsce dodaje zazwyczaj do zup (przede wszystkim samej Boćwiny) oraz chłodnika. Z powodzeniem doskonale pasują także do sałatek.
Znana w Polsce boćwina to tylko jedna z odmian Buraka Liściastego.
Boćwina Szerokoogonkowa czy też
Boćwina Kardonowa to odmiana Buraka która charakteryzuje się dość szerokimi ogonkami. Jada się je jak kłącza
selera naciowego. Na południu Europy, szczególnie we Włoszech, bardzo popularnym kultywarem buraka liściastego jest za to
bietola, a jego francuska odmiana najczęściej nazywana jest
blette.
...
Burak Korzeniowy
Buraki Zwyczajne (łac.
Beta vulgaris) uprawiane są przez ludzi już od paru tysięcy lat. Zaczęło się w Babilonie, później przyszedł czas na Grecję i Rzym, a w średniowieczu zaczął się już plenić w całej Europie. Początkowo, podobnie jak w przypadku
selera, wykorzystywano przede wszystkim liście buraka. Już w średniowieczu pojawiły się jednak zapiski o spożywaniu buraka, na początku przede wszystkim jako lekarstwa: wierzono, że czerwony kolor ma pozytywny wpływ na krew i krążenie, a podawany z czosnkiem był środkiem przeciwko przeziębieniom. Tak rozeszły się drogi podgatunku
Buraka Uprawnego określanego mianem
Beta vulgaris L. subsp. vulgaris.
Z jednej strony utrwaliła swoją popularność odmiana liściasta zwana
Botwiną, a z drugiej rozwinął się
Burak Korzeniowy, który w wyniku prac botaników też się rozwinął w różne kultywary. Najpopularniejsze są trzy z nich:
- Po pierwsze jest to Burak Pastewny, przeznaczony na paszę jak sama nazwa wskazuje.
- Po drugie mamy Buraka Cukrowego, który ze względu na wysoką zawartość sacharozy w XIX wieku stał się bazą do produkcji cukru.
- Po trzecie mamy mocno czerwonego, tzw. Buraka Ćwikłowego.
...
Seler Liściasty
Dopóki pozostaje w ziemi Seler Liściasty (łac. Apium graveolens L. var. secalinum (Alef.) Mansf.) mocno przypomina zwykły Seler Korzeniowy. Charakteryzuje go gęsty pióropusz zielonych liści przypominających nieco te od Pietruszki. Pozbawiony jest jednak charakterystycznego korzenia. Przez to cały aromat gromadzi się właśnie w części zielonej, które stanowią doskonały dodatek przyprawowy (w nieco podobny sposób używane są także liści selera korzeniowego). Dotychczas mało ...
Seler Naciowy
W przypadku selera spożywanie liści i łodyg, było pierwszą formą jego zastosowania – wspomina się o tym już w Staroegispkich księgach. Stąd jeśli chodzi o sposób użycia, można uznać, że
Seler Naciowy (łac.
Apium graveolens L. var. dulce (Mill.) Pers.) ma dłuższe tradycje niż jego korzenny pobratymiec. W rzeczywistości tradycyjnie od dawna oba występują równolegle – seler naciowy zdominował region śródziemnomorski i wyemigrował do Ameryki, a
seler korzenny został się w Europie Środkowej.
Seler naciowy zazwyczaj trafia do sałatek, a także sosów. W kuchni Cajun – na południu USA – razem z
cebulą oraz
papryką stanowią tzw. Świętą Trójcę.
...
Sól Selerowa
Sól Selerowa to suszony i mielony ekstrakt z nasion oraz owoców selera, połączony z solą kuchenną. Tak powstała przyprawa ma dużo bogatszy, nieco ostry smak, przez co często dodaje się ją do zup, a także do napojów i soków – szczególnie pomidorowego.
Seler Korzenny
Seler (łac. Apium graveolens) uprawiany był już w starożytnym Egipcie oraz Grecji: według Homera już Myrmidonowie Achillesa wypasali konie na poletku z selerem rosnących pod murami Troi, a gdy Odys trafił na wyspę Kalipso w pobliżu jej jaskini znalazł pole dzikiego selera. Z greki wywodzi się też nazwa, pochodna od selenon, czyli rośliny księżycowej.
Seler ma przy tym trzy odmiany:
Seler Korzeniowy (łac. Apium graveolens L. var. rapaceum (Mill.) Gaudin)
Seler Naciowy ...
Ziemniaki
Ziemniaki to jedna z głównych roślin zaimportowanych z
Ameryki Południowej. Pierwsze uprawy zakładali Indianie
Keczua i
Ajmar, mieszkający na terenie dzisiejszego
Peru oraz
Boliwii. Od razu wyzyskali ich wyjątkową trwałość. Mrożąc bulwy przez kilka kolejnych nocy i wystawiając na słońce w dzień aby odparowała z nich woda wytwarzali
Chuño, czyli swego rodzaju liofilizowane ziemniaki (produkowane są do dziś). Ta sama odporność na rozkład spowodowała, że w swych dalekich podróżach zaczęli je wykorzystywać europejscy marynarze. W ten sposób pod koniec XVI wieku Ziemniaki dotarły do Europy. Najpierw po swoim kontynentalnym imperium rozpowszechnili je
Hiszpanie, używają ziemniaków, jako żywności dla wojska. W XVII wieku, zaczęto je hodować jako zwykłą roślinę spożywczą oraz paszową, a w drugiej połowie XVIII rządy takich krajów jak
Francja oraz władzy państw niemieckich zaczęli je promować jako wyjątkowo efektywne uprawy. W ten sposób ziemniaki stały się najważniejszą skrobiową rośliną Europy.
Ich oryginalna nazwa w
języku Keczua brzmiała
Papa, Hiszpanie którzy wcześniej odkryli podobne do nich
bataty, połączyli je obie tworząc nowe określenie
Patata, które po pewnych modyfikacjach przeniosło się do wielu europejskich języków
...
