Tagliolini to makaron w kształcie wstążek, który jest cieńszą wersją bardziej popularnej Tagliatelli – sufiks -ini w języku włoskim jest formą zdrobnienia. W odróżnieniu od bolońskich Tagliatelle nie jest jednak związana z jednym regionem. Nie znamy ani ich wynalazcy, ani daty powstania – wiadomo natomiast, że sama nazwa funkcjonowała już na początku XVII wieku, a cienko krojone wstążki rozwijały się równolegle w kilku lokalnych tradycjach.
Najstarszym wyraźnym śladem jest rzymskie rozporządzenie Contra Vermicellari z 14 października 1602 roku, notowane w chronologii Museo della Pasta. Nakazywało ono sprzedawcom przestrzeganie urzędowych cen poszczególnych makaronów oraz obowiązkowe trzymanie w sklepach między innymi Tagliolini Bianchi. Nazwa oznaczała więc rozpoznawalny już wówczas produkt. Kolejne świadectwo pochodzi z traktatu krytycznoliterackiego La difesa dell’Adone Girolamo Aleandri wydanego w 1629 roku. Wenecki uczony wspomin w nim, że drobne wstążki wycinane z płata ciasta nazywano w różnych miejscach lasagnette, a w Rzymie – o ile dobrze pamiętał – właśnie Tagliolini.
Dziś do jego przygotowania używa się maszynek, ale tradycyjnie robiło się to podobnie do apulijskich Troccoli – cienki płat ciasta jest cięty na paski przy użyciu specjalnego wałka z żłobionymi ostrzami. Przez to przypomina także nieco słynny Maccheroni alla Chitarra czy też rzymski Tonnarelli.
Stosuje się go zarówno do zup, jak i do sosów – podaje zarówno z warzywami, grzybami, ośmiornicami, jak i cytryną. I to właśnie Tagliolini al Limone jest dziś jednym z najpopularniejszych sposobów jego podania. Cienki format od dawna sprawdzał się też podawany w rosole, a we włoskich źródłach odnotowane są również późniejsze zastosowania na sucho, między innymi z masłem albo truflami.
Bliskimi krewnymi Tagliolini są piemonckie Tajarin
