Pipirrana znana też jako Piriñaca czy tez Pimpirrana to popularna hiszpańska sałatka warzywna, którą można spotkać przede wszystkim w Andaluzji, Murcji, La Manchy i Estremadurze. Podstawowe jej składniki to pomidory, papryki, cebula, a także ogórki w niektórych regionach pomijane. Typowymi dodatkami jest jajko na twardo, tuńczyk lub inna ryba, czasem także oliwki, bakłażan, a nawet mięso.
Generalnie każdy region ma swoją odmianę sałatki używając specyficznych dla siebie składników:
- W Jaén główną rolę odgrywają pomidor, papryka, czosnek, do których niektórzy dodają dużo oliwy, przez co zyskuje półpłynną konsystencje i je się ją z chlebem „maczanym w sałatce”, używając go jak łyżki do nabierania warzyw.
- W Murcji popularny jest dodatek suszonego, solonego dorsza, oliwek, papryczki Ñora, czasem sałaty, ogórka lub jajka, oraz dużej ilości cebuli (tak się robi w miejscowości Cieza)
- W Maladze często dorzuca się ośmiornicę, rybę lub ikrę rybną.
- W Kadyksie tutejszą Piriñacę podaje się ją jako dodatek do grillowanych ryb, szczególnie makreli.
- W Sierra de Cazorla wszystkie składniki są ucierane na gęstą pastę z dodatkiem kminu.
- W Ciudad Real mimo, że leży w głębi kraju zwykle dodaje się tuńczyka z gotowanym jajkiem, a czasem również makrelę
- W Estremadurze powszechne jest za to użycie papryk o różnych kolorach, a niekiedy dodaje się także ciecierzycę.
Szczególną odmianą tej potrawy jest Pipirrana Horcajeña z miasteczka Horcajo de Santiago leżącego w Cuenca (w La Mancha). Tu nie ma formy sałatki, ale poważnego gulaszu z warzyw oraz mięsa i tradycyjnie jest podawany 7 grudnia podczas El Vitor, czyli święta Niepokalanego Poczęcia, które ze względu na swoje procesje wabi wielu turystów.
Trzeba mieć też na względzie, że sałatkę pod nazwą Piriñaca można znaleźć w dwóch odmianach. Ta z Andaluzji analogiczna do Pipirrana nazywa się Piriñaca Gaditana co oznacza, że jest z Kadyksu – Gadir to starożytna fenicka nazwa miasta, która zmieniła się w łaciński Gades. Jest też jednak Piriñaca Cántabra podawana w Kantabrii, gdzie kluczowym i wyróżniającym dodatkiem są ziemniaki. Pod tym względem przypomina Ensalada Campera.
W klasycznej sałatkowej wersji Pipirrany kluczowe jest pokrojenie warzyw w małą kostkę, doprawianie oliwą z oliwek, czasem też octem winnym lub cytryną i dokładne wymieszanie. Ze względu na świeżość, lekkość i orzeźwiający charakter, sałatka ta jest szczególnie popularna latem, podawana jako przystawka lub dodatek do dań głównych. W wielu domach każda rodzina ma własną, nieco odmienną recepturę
Poniżej przepis na klasyczną Pipirrana de Jaén
Składniki:
– 3 duże pomidory pokrojone na małe kawałki
– 3 podłużne zielone lub jedna duża zwyczajna papryka pokrojone na małe kawałki
– 1 – 2 duże cebule drobno posiekana
– 2 – 3 ząbki czosnku drobno posiekane
– puszka tuńczyka w kawałku (w zalewie), pokruszonego na kawałki
– łyżka suszonego oregano
– łyżka octu winnego
– 2 – 3 jajka na twardo drobno pokrojone (opcjonalnie)
– oliwa
Przygotowanie:
W misce wymieszać warzywa z dodatkiem czosnku, oregano, soli, pieprzu, octu winnego i dużej ilości oliwy. Całość dobrze wymieszać, dodać tuńczyka i ew. jajka, jeszcze raz wymieszać i na 3 – 4 godziny wstawić do lodówki, aby smaki dobrze się przegryzły. Podawać w chlebem.
