Matevž (Puree z fasoli i ziemniaków)
Matevž to jedno z podstawowych dań XIX wiecznej,
słoweńskiej biedoty. Puree z
fasoli i
ziemniaków pierwotnie miało wiele różnych nazw
Krompirjev Mož (ziemniaczany człowiek),
Medved (niedźwiedź) czy też
Divji Mož (dziki człowiek), co miało wskazywać na prostotę i sytość dania. Dzisiejsze Matevž wywodzi się od słoweńskiego imienia znaczącego zarówno Macieja jak i Mateusza, ale chodzi w nim o sformułowanie
Imeti matevž(k)a czyli
mieć kaca. Jest to bowiem dobre danie na "drugi dzień", kiedy szybko trzeba zaspokoić głód.
Teoretycznie przed gotowaniem fasolę powinno się dusić, w związku z tym że Matevž często przygotowuje się
ad hoc można posłużyć się tą z puszki. Najlepiej serwować z kiszoną kapustą.
...
Žlikrofi (Pierogi z ziemniakami)
Žlikrofi to rodzaj
słoweńskich pierożków o charakterystycznym kształcie łódeczek (nieco podobnych do
włoskich Scarpinocc). Najsłynniejsze są nadziewane
ziemniakami Idrijski Žlikrofi, wywodzące się z położonego na zachodnie kraju miasteczka
Idrija (znanego z zabytkowych kopalni rtęci). To jedna z najbardziej popularnych potraw w kraju, która upowszechniła się już w XIX wieku. W 2010 roku jako pierwszy Słoweński specjał kulinarny Žlikrofi zostały objęte europejskim systemem ochrony regionalnej. Serwuje się je zarówno jako dodatek np. do mięsa z sosem jak i samodzielne danie.
...
Touffaye (Ziemniaki z boczkiem i kiełbasą)
Lotaryngia to kraina przez wieki wyrywana sobie wzajemnie przez
Francuzów i Niemców. Nieoczywiste jest, iż skrawek Lotaryngi należy do
Belgii. Obejmuje dwie krainy wciśnięte w południowo-wschodnik narożnik kraju, pomiędzy Francją, a Luksemburgiem :
Pays d’Arlon oraz
Gaume ze stolicą w
Virton. To właśnie z tego rejonu wywodzi się
Touffaye. Potrawa dość prosta, jednogarkowa stanowiąca połączenie
ziemniaków z
cebulą i
boczkiem. Zazwyczaj gotuje się ją z wieprzowiną, np. szynką lub kiełbasą. W niektórych wariantach dodaje się też korzeń
cykorii - ten sam z którego robi się “kawę z cukorii”
Jest to typowe danie wiejskie nawiązujące nieco do serwowanego po drugiej stronie francuskiej granicy, znacznie bogatszego
Garnka Lotaryńskiego.
...
Salade Liégeoise (Sałatka z zielonej fasolki i ziemniaków)
Salade Liégeoise czyli sałatka z
Liege to uosobienie
belgijskiej kuchni
Gourmand czyli coś co dziś nazwalibyśmy
comfort food (tzw. jedzenie dla przyjemności). Jest prosta i syta. W górniczym i silnie uprzemysłowionym Liege skąd się wywodzi (coś na kształt polskich Katowic), tradycyjnie było codziennym, jednogarnkowym daniem serwowanym na ciepło. I tę sałatkę podaje się właśnie na ciepło.
...
Truffade (Ziemniaki zapiekane z serem)
W biednej, górzystej Owerni podstawą życia były proste składniki takie jak ser czy ziemniaki. Z połączenia tak niewyszukanych produktów powstała właśnie słynna w tym regionie Truffada, która swoją nazwę wzięła od tego ostatniego składnika - trufa w dialekcie Owernii oznacza ziemniaka (ten sam rdzeń łączy się etymologicznie z truflą – wywodzą się od łacińskiego tuber czyli bulwa i odnosiły się do podziemnych „bulw”, najpierw grzybów, a później także ...
Tiella di Pasta Calabrese (Zapiekany makaron po kalabryjsku)
Popularny na południu
Włoch wysoki garnek
Tiella w
Apulii wykorzystuje się do robienia zapiekanki warzywnej gdzie obok
ziemniaków używa się
ryżu (we Włoszech pokrewna jej nazwa
Teglia odnosi się w ogóle do wszelkich form używanych do zapiekania). W sąsiedniej
Kalabrii bardziej służy do zapiekania makaronu. Tutejszy przepis
Tiella di Pasta Calabrese jest prostszy od apulijskiego – nie zawiera owoców morza i ma mniej warzyw.
Nazwy Tiella używa się zarówno do określania naczynia, jaki potraw w niej przygotowanej.
Zobacz:
Tiella di Verdure
...
Ziemniaki
Ziemniaki to jedna z głównych roślin zaimportowanych z
Ameryki Południowej. Pierwsze uprawy zakładali Indianie
Keczua i
Ajmar, mieszkający na terenie dzisiejszego
Peru oraz
Boliwii. Od razu wyzyskali ich wyjątkową trwałość. Mrożąc bulwy przez kilka kolejnych nocy i wystawiając na słońce w dzień aby odparowała z nich woda wytwarzali
Chuño, czyli swego rodzaju liofilizowane ziemniaki (produkowane są do dziś). Ta sama odporność na rozkład spowodowała, że w swych dalekich podróżach zaczęli je wykorzystywać europejscy marynarze. W ten sposób pod koniec XVI wieku Ziemniaki dotarły do Europy. Najpierw po swoim kontynentalnym imperium rozpowszechnili je
Hiszpanie, używają ziemniaków, jako żywności dla wojska. W XVII wieku, zaczęto je hodować jako zwykłą roślinę spożywczą oraz paszową, a w drugiej połowie XVIII rządy takich krajów jak
Francja oraz władzy państw niemieckich zaczęli je promować jako wyjątkowo efektywne uprawy. W ten sposób ziemniaki stały się najważniejszą skrobiową rośliną Europy.
Ich oryginalna nazwa w
języku Keczua brzmiała
Papa, Hiszpanie którzy wcześniej odkryli podobne do nich
bataty, połączyli je obie tworząc nowe określenie
Patata, które po pewnych modyfikacjach przeniosło się do wielu europejskich języków
...
Kartoffelsalat (sałatka ziemniaczana)
To najbardziej klasyczne danie środkowej europy. Jadane w Niemczech,
Czechach,
Austrii i Polsce bazuje na najbardziej powszechnym i najtańszym warzywie czyli
ziemniakach. To właśnie one spowodowały, że sałatka ziemniaczana wraz z emigrantami świetnie odnalazła się także w Ameryce.
Jej odmian jest tyle samo ile regionów z których się wywodzi. W południowych Niemczech
Kartoffelsalat np. podawana na ciepło. Do ziemniaków dodaje się jabłka,
cebulę,
szczypiorek,
pikle, wędlinę i co tylko przyjedzie do głowy. Sos do niej przygotowuje się zarówno na bazie oleju,
majonezu,
jogurtu a nawet wytapianego
łoju.
Kartoffelsalat je się zarówno jako proste pierwsze danie jak i w postaci dodatku do mięs. Powszechność sałatki powoduje, że nie ma ona kanonicznej receptury. Tylko jedna rzecz się w niej nigdy nie zmienia - ziemniaki.
...
W kuchni południa Francji Bullinada to kolejna sposób, obok langwedockiego Soupe de Poissons oraz prowansalskiego Bouillabaisse, na przygotowanie rybnego gulaszu w tym przypadku tradycyjnie bazującego na mięsie węgorza. Ta wersja akurat wywodzi się z Katalonii, gdzie mają własny przepis na Bullinadę. która jest raczej rodzajem zupy i znacznie bardziej złożony smak. To pokrewieństwo sprawia, że francuska Bullinada popularna jest przede wszystkim w Rousillon przy granicy z Hiszpanią. Co ciekawe robią ją również mieszkańcy Langwedocji, ale w nieco zmodyfikowanej wersji – zamiast ryb używają jagnięciny, wołowiny a nawet wieprzowiny. W Bullinada Rousillon pobrzmiewają tego echa w postaci boczku, raczej nie używanego w rybnych zupach ze względu na intensywny smak. Co charakterystyczne, podobnie jak w Katalonii używa się tu również dużej ilości ziemniaków.
Patrz również: Cotriade, Chaudree
...