Žgvacet (Gulasz drobiowy)
Žgvacet to pojemne określenie używane w północno-zachodniej
Chorwacji (półwysep
Istria i wyspiarski
Kwarner) któremu najlepiej odpowiada polskie określenie gulasz. Robi się go prosto i dość podobnie do innych gulaszy, z użyciem
pomidorów, wina i
cebuli, która po rozgotowaniu ma za zadanie zagęścić sos. Różnicowanie Zgvacet polega właściwie na dobrze mięsa. Na Istrii zazwyczaj jest to
kurczak (
Pileći Žgvacet) rzadziej
królik. Na wyspach Kwarneru częściej spotyka się
Janjece Žgvacet, czyli gulasz
jagnięcy. Najrzadziej bazą jest
wołowina i
cielęcina. Gulasz zazwyczaj podaje się z miejscowymi kluskami, takimi jak Fuzi czy Surlice
Poniżej wersja z Istrii.
...
Skoljke na Buzaru (Małże w sosie)
Skoljke na buzaru to proste danie popularne na całym
chorwackim wybrzeżu. Słowo
buzaru można tu tłumaczyć jako polski gulasz (a jeszcze lepiej angielski
stew) i jest to forma podawania różnych owoców morza – poza
małżami najpopularniejsze są
krewetki. To jednak specyficzny krótko gotowany sos z użyciem oliwy, wina, przypraw i okruszków chleba. Sposobem przygotowania nie różni się więc wiele od przepisów znanych z
Włoch,
Francji czy
Belgii takich jak
Moules frites czy też
Moules Marinieres.
W Chorwacji do tego dania używa się jednak nie tylko
omułków, ale także
małży wenus czyli popularnych też we Włoszech
vongoli.
Poniżej przepis na cztery duże porcje, można je przeskalować.
...
Bijela Manestra (Chorwacja zupa ziemniaczana)
Bijela Manestra To zupa, która powstała z biedy, a właściwie z tego co w gospodarstwach
chorwackiej Istrii było pod rękę. Taki tutejszy odpowiednik zupy na gwoździu. Określenie jej jako białej jest jednak dość umowne, przynajmniej odkąd zaczęto dodawać
pomidory. Pierwotnie jej bazą był po prostu gotowany jęczmień (ziarna, nie kasza) który powodował, że zupa zamieniała się w kleik. Z biegiem czasu częściej zaczęto stosować makaron, ale zupa wciąż jest zawiesista.
...
Fuži s Tartufima (Makaron z truflami)
Trufle nie są przysmakiem zarezerwowanym wyłącznie dla
Francji i
Włoch. Sporo ich także na
chorwackim półwyspie
Istra, w szczególności w leżącym na rzeką Mirną lesie Motovunskim. Tu w leżącym blisko
słoweńskiej granicy miasteczku
Buzet co roku w październiku obchodzi się nawet święto trufli. Wówczas serwuje się wiele dań, wśród których nie może zabraknąć ich połączenia z makaronem
Fuži, nie mniej znanym przysmakiem Istrii.
Ten sam makaron serwuje się także z pastą truflową - tak jak na filmie powyżej. To przepis wygodniejszy i znacznie tańszy.
...
Idyla od Smuđa (Roladki z sandacza)
Drawa to południowoeuropejska rzeka, która swój bieg zaczyna we
włoskich alpach aby w
Chorwacji połączyć się z Dunajem. Obok Sawy to jeden z największych łowisk ryb słodkowodnych całej Chorwacji. Akwen nie tylko bogaty, ale także dający pokaźne sztuki sumów, szczupaków,
troci czy sandaczy. Te ostatnie osiągają nawet kilkanaście kilogramów wagi. Szczególnie cenione są w górnym biegu rzeki w położonej na północy kraju
Podravinie. Tutaj przyrządza się z nich bardzo proste, zapiekane roladki
Idyla od Smuda, których smak zależy głównie od jakości mięsa.
Można je podawać w towarzystwie podsmażanych warzyw.
...
Gazdaricin Lonac (Zupa gulaszowa z wieprzowiną i indykiem)
W szerokim świecie
Podravina to
chorwacki region znany przede wszystkim jako siedziba koncernu spożywczego
Podravka, słynnego ze swojej warzywnej przyprawy
Vegeta. Umiejscowienie założonej w 1934 roku, najbardziej znanej chorwackiej firmy spożywczej nie jest zresztą przypadkowe. Podravina to jeden z najbogatszych kulinarnie regionów gdzie króluje mięso wspierane przez grzyby z tutejszych, zasobnych lasów. Symbolem i kwintesencją tutejszej kuchni jest
Gazdaricin Lonac czyli tzw. garnek gospodyni. Rodzaj gulaszu, jednogarnkowej potrawy do którego trafiają najlepsze specjały z domowej spiżarni.
...
Slavonski Čobanac (Gulasz jagnięcy)
Čobanac czyli pasterski gulasz to najbardziej znane danie
chorwackiej Slavonii. W sposobie przyrządzania, bardzo przypomina węgierski Bogracz, który z zasady też jest rodzajem zupy gulaszowej stworzonej przez pasterzy. Pokrewieństwo nie jest jednak zaskakujące: Slavonia to południowy skraj kotliny panońskiej w której leżą Węgry. W przeciwieństwie do Węgrów nie specjalizujących się w wypasie owiec, Chorwaci do swojego cobanaca tradycyjnie używają
jagnięciny, chociaż w rzeczywistości to mieszanina mięs daje najlepsze efekty smakowe.
...
Pašticada (Cielęcina duszona)
Miejsce pochodzenie tej potrawki
cielęcej nie jest dokładnie określone. Dwie najbardziej znane wersje
Pašticada pochodzą z
chorwackiej Dalmacji oraz z
Czarnogóry. Poza wykorzystaniem cielęciny oba przepisy nie mają jednak ze sobą wiele wspólnego - pierwszy bazuje na długim marynowaniu mięsa, a drugi na dodatku pomidorów. Wspólne jest za to przeznaczenie Pašticada - przygotowywana z najdroższego cielęcego mięsa towarzyszyła najaważniejszym uroczystościom rodzinnym takim jak np. wesela.
Poniżej Pašticada
w wersji Dalamckiej. Przygotowuje się analogicznie do polskiej
Sztufady. Poza długim leżeniem w warzywnej marynacie wspólnym elementem jest jej szpikowanie, w tym wypadku
boczkiem oraz
marchwią.
...
Brodet / Brudet (Zupa rybna)
Rybna zupa
Brodet serwowana na całym
chorwackim wybrzeżu, od południowej Dalmacji, aż po Istrię bynajmniej nie jest miejscowym wymysłem. To import z za Adriatyku. W Chorwacji przez wieki pozostającej pod
włoskim wpływem została zaimplementowana
Brodetto w wersji jaka króluje w Anconie (rejon
Marche). Również w Chorwackiej wersji do ryb dodaje się bowiem
pomidorów. I to właściwie dwa zasadnicze składniki stanowiące o tej potrawie.
...
Lonac to popularna na Bałkanach forma potrawy jednogarnkowej - lonac należy tłumaczyć jako kociołek. W Bośni jest m.in. Bosanski Lonac, a w Chorwacji Gazdaricin Lonac z Podraviny oraz Lički Lonac z Liki. To rejon graniczący z Bośnią i Hercegowiną, a sam Lički Lonac dość podobny jest do tego bośniackiego, tyle że w Chorwacji używa się baraniny lub jagnięciny, podczas gdy po drugiej stronie granicy panuje większa dowolność w doborze mięsa. Innym zbliżonym daniem wywodzącym się z tego samego rejonu jest Lički Kupus.
...