Warning: Creating default object from empty value in /home/fkowalik/public_html/notatnikkuchenny.pl/wp-content/plugins/wp-favorite-posts/wp-favorite-posts.php on line 152
Lasagne alla Bolognese (al Forno) | Notatnik Kuchenny - Smaki całego świata

Lasagne alla Bolognese (al Forno)


Lasagne alla Bolognese znana też jako Lasagne al Fornoto to jeden z najbardziej klasycznych bolońskich sposobów na podawanie słynnego tutejszego Ragu alla Bolognese. Historia samej Lasagne jest długa i zawiła – sięga starożytności, a podawanie jej w formie zapiekanki utrwaliło się dopiero w XIX wieku. Najlepiej świadczy o tym pierwszy spisany przepis na Lasagne alla Bolognese, który pojawił się w wydanym w 1841 roku we Florencji w podręczniku gastronomicznym Codice Gastrologico Economico. Książka opisuje go zasadniczo jako rozwinięcie receptury na lazanię w stylu z Genui, więc trzeba przytoczyć opis obu:

  • Lasagne alla Genovese di Grasso, e di Magro (Lazania po genueńsku w wersji mięsnej i postnej) Zarówno w wersji mięsnej, jak i postnej, płat ciasta (sfoglię) robi się mąki z dodatkiem jaj, odrobiny soli i odrobiny wody (plus ew. odrobina szafranu). Sos (Sugo) do wersji mięsnej (di grasso) powinien być z dobrze przyrządzonej cielęciny. Ciasto gotuje się w osolonej wodzie, odcedza łyżką cedzakową, starannie rozkłada na półmisku i warstwa po warstwie doprawia wspomnianym sosem oraz parmezanem – w wersji postnej (di magro) danie przygotowuje się w tej samej formie, zmienia się tylko sos mięsny na tłuczoną w moździerzu pastę z bazylii, czosnku i sera rzymskiego (Cacio Romano) lub holenderskiego, która bardzo przypomina Pesto alla Genovese. 
  • Lasagne alla Bolognese (Lazania po bolońsku) W przypadku lazanii po bolońsku stosuje się tę samą metodę, co przy lazanii po genueńsku, a różnią się one jedynie wykorzystaniem liści młodego szpinaku. Po ugotowaniu i drobnemu posiekaniu dodaje się je do sosu mięsnego i dusi. W wersji postnej szpinak po prostu dusi się na maśle z dodatkiem soffritto, co jest pierwowzorem farszu do współczesnych lazanii ze szpinakiem

Widać więc przede wszystkim, że wówczas bolońską lazanię traktowano jak każdy inny makaron po ugotowaniu podawany z dodatkiem sosu, a we współczesnej, zapiekanej wersji pojawiła się dopiero na początku XX wieku. Receptura na Lasagnette alla Bolognese opublikowana w książce Cento Specialità Di Cucina Italiane e Straniere (w wydaniu z 1920 roku) wyraźnie nawiązuje do wersji z połowy XIX wieku, tyle że tu liście szpinaku nie trafiają do farszu ale do ciasta:
„Oczyść pół kilograma szpinaku, gotuj go przez osiem minut w niewielkiej ilości wody, odcedź i przetrzyj przez sito, a następnie zagnieć z jednym kilogramem mąki i trzema jajami. Następnie rozwałkuj ciasto, uczyń je tak cienkim, jak to tylko możliwe, i pokrój na wiele lazanii o wielkości, jaka ci najbardziej odpowiada. Gdy to zrobisz, przygotuj dobre ragù wołowe (ragoût di manzo) i dobry sos beszamelowy. Następnie ugotuj te lazanie w osolonej wodzie i po ugotowaniu rozłóż je na obrusie. Weź miedzianą patelnię [brytfannę], wysmaruj ją masłem i układaj te lazanie warstwami, doprawiając każdą z nich serem, ragù i beszamelem. Gdy skończysz tę czynność, wstawisz lasagnette do pieca, pod przykryciem, na dwadzieścia minut, uważając, by nie przywarły do dna naczynia, i podawaj.”

Z czasem szpinak przestał być stałym dodatkiem, chociaż pozostał miejscowym klasykiem, a sam proces formowania się klasycznego Lasagne alla Bolognese domknął się całkiem niedawno bo 28 maja 2003 roku. Wówczas Bologna San Luca lokalny, boloński oddział Accademia Italiana della Cucina uroczyście przyjęła wzorcową recepturę Lasagne Verdi alla Bolognese – 4 lipca tego samego roku zdeponowała ją w bolońskiej Izbie Handlowej, w Palazzo della Mercanzia. Był to już kolejny krok na drodze do ścisłej kodyfikacji tutejszej kuchni – współpraca Izby z Akademią zaczęła się w 1972 roku od zdeponowania wzorcowego wymiaru Tagliatelle, a w 1982 objęła recepturę Ragù. Kluczowe element receptury na lazanię to:

  • Zielone ciasto – 700 g mąki typu 00, 3 jajka, 350 g ugotowanego, dobrze odciśniętego i posiekanego szpinaku
  • Sos mięsny – 1 kg klasycznego ragù bolońskiego
  • Ser – 400 g świeżo startego Parmigiano Reggiano
  • Beszamel – mąka, pełne mleko, sól, gałka muszkatołowa i masło
  • Forma – około 25 × 35 cm, co najmniej 6 cm wysokości

Płaty ciasta obgotowuje się w osolonej wodzie, chłodzi, osusza na tkaninie, a następnie przekłada beszamelem, ragù, kawałkami masła i parmezanem, układając co najmniej sześć warstw. Piecze się je około 25–30 minut w 180 stopniach i odstawia na pięć minut przed podaniem. Warto przy tym sprostować dwa szczegóły, które w popularnych streszczeniach „oficjalnej receptury” funkcjonują jako żelazne reguły. Dokument nie wymaga dokładnie siedmiu warstw, lecz co najmniej sześciu, i nie każe kończyć potrawy samym beszamelem z serem – na wierzchnim płacie przewiduje trochę ragù połączonego z beszamelem, masło i parmezan.

Sama bolońska biblioteka miejska, odnotowując depozyt z 2003 roku, osobno stwierdziła, że zapisana kompozycja występowała już w latach 30. XX wieku. Akademia dokonując kodyfikacji wybrała więc i utrwaliła jedną wersję referencyjną, dzięki czemu zamiast nieokreślonego „tak się zawsze robiło” można wskazać konkretny dokument. Nie dowodzi to, że wszystkie bolońskie domy i restauracje stosowały wcześniej identyczne proporcje, ani że receptura ta obowiązuje wszystkie włoskie lasagne. Takie wzorce bywają zresztą aktualizowane – w 2023 roku zdeponowano nową wersję przepisu na ragù, zastępującą tekst z 1982 roku.

Składniki:

– 250 gr suchych płatów lasagne (12–15 sztuk)
– 800 gr ragù alla bolognese
– 700 ml beszamelu
– 150 gr tartego Parmezanu
– masło do formy
– pieprz

Przygotowanie:

  • Piekarnik rozgrzać do 180 st. C.
  • Dno żaroodpornego naczynia wysmarować masłem i cienko rozprowadzić na nim kilka łyżek beszamelu.
  • Ułożyć pierwszą warstwę płatów lasagne (niegotowanych), na nie 3–4 łyżki ragù, kilka łyżek beszamelu i garść sera.
  • Powtarzać, aż powstanie 5–6 warstw ciasta. Na wierzchu warstwa beszamelu musi być najgrubsza.
  • Całość oprószyć pieprzem, posypać resztą parmezanu i zapiekać 30–40 minut, aż makaron wchłonie sos i zrobi się miękki (można to sprawdzić, wbijając wykałaczkę – jeśli wchodzi bez trudu, lasagne jest gotowa).
  • Po wyjęciu z piekarnika odstawić na 10 minut przed krojeniem.
FavoriteLoading Dodaj do ulubionych