Pogacze to popularne bułeczki drożdżowe jadane w obrębie całej dawnej monarchii habsburskiej oraz europejskiej części imperium ottomańskiego. Najczęściej do ciasta zamiast wody dodaje się jogurt lub zsiadłe mleko. Zwykle są one wyjątkowo puszyste, niekiedy nadziewane kwaśną śmietaną lub jogurtem. Pogacze piecze się także jako słodkie ciastka.
Najczęściej spotykane na bałkanach Pogača mają przy tym sporo wspólnego z włoską Focaccią. Wskazuje na to bardzo stare tradycje przygotowania bułek i wspólny rzymski przodek w postaci panis focacius, czyli chleba przygotowywanego przy focus – palenisku, ogniu domowym. Z Włoch wywędrował już w starożytności nie tylko na wschód, ale i zachód (stąd prowansalski Fougasse). Na Bałkanach dokonało przy tym swoistej wolty nazewniczej początkowe „f” wymieniając na „p” i pozbywając się miękkiej italskiej końcówki „cius/cia„. Tak powstało Pogátsa, które w poszczególnych krajach nabrało nieco innego charakteru i urobiło sobie własną wersję nazwy:
- Pogača (Serbia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Macedonia Północna oraz częściowo Słowenia) – zwykle okrągły pszenny chleb, drożdżowy lub przaśny, podawany na co dzień, ale w wielu miejscach także podczas rodzinnych i religijnych uroczystości.
- Srpska Pogača (Serbia) – miękki, często wzbogacony mlekiem, jajami, śmietaną albo masłem chleb, którego dekoracyjna forma i dzielenie go przy stole bywają ważniejsze niż ściśle ustalona receptura. Tu istniej też Česnica, czyli bożonarodzeniowa odmiana Pogačy, tradycyjnie wypiekana z monetą w środku, której znalezienie ma przynosić pomyślność.
- Božićna Pogača (Serbia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina oraz Czarnogóra) – świąteczny chleb bożonarodzeniowy, często ozdabiany figurkami lub motywami z ciasta, związany z domowym rytuałem dostatku i gościnności.
- Ruža Pogača (głównie Serbia) – efektowna Pogača składana z kawałków ciasta tak, by po upieczeniu przypominała rozwiniętą różę.
- Kiseljačka Pogača (Bośnia i Hercegowina, zwłaszcza okolice Kiseljaka) – wariant, w którym do ciasta dodaje się wodę mineralną, często serwowany z kajmakiem
- Belokranjska Pogača (Bela krajina, południowo-wschodnia Słowenia) – drożdżowy pszenny placek z charakterystyczną głęboką kratką nacięć, smarowany jajkiem i posypywany kminkiem albo sezamem, pieczony jako chleb świąteczny i ceremonialny.
- Macedonska Pogača (Macedonia Północna) – nazwa obejmuje rozmaite bogatsze chleby okrągłe, nierzadko nadziewane lub wzbogacane serem i jajami, przygotowywane przy okazjach rodzinnych.
- Pogaçe (Albania i Kosowo) – lokalna odmiana, która może oznaczać zarówno większy chleb, jak i drobniejsze wypieki, często jedzone z serem, jogurtem lub daniami mięsnymi.
- Pogace (Rumunia, zwłaszcza zachód kraju i regiony pozostające w kontakcie z kuchnią naddunajską) – małe słone placki albo bułeczki, często z serem, skwarkami, ziemniakami lub innym wytrawnym dodatkiem.
- Pogácsa (Węgry) – małe, okrągłe, wytrawne ciasteczka-drożdżówki, najczęściej serowe, skwarkowe (tepertős pogácsa) albo ziemniaczane, podawane raczej jako przekąska, a nie rodzaj chleba.
- Pagáče (Słowacja) – słowacki odpowiednik węgierskiej Pogácsy, zazwyczaj mała słona bułeczka lub przekąska, często serowa, ziemniaczana albo ze skwarkami.
- Pogatschen (Austria, szczególnie wschodnie kraje związkowe i kuchnia wiedeńska pod silnym wpływem węgierskim) – niemiecka liczba mnoga od Pogatsche, oznaczająca niewielkie wytrawne drożdżowe placuszki lub bułeczki, często z serem, ziemniakami bądź skwarkami, wyraźnie bliskie węgierskiej pogácsy.
- Poğaça (Turcja, zwłaszcza miasta zachodniej Anatolii i Stambuł, lecz dziś powszechnie w całym kraju) – mała, pojedyncza bułeczka drożdżowa, często półksiężycowata lub owalna, nadziewana białym serem, oliwkami, ziemniakiem albo mięsem i jedzona na śniadanie z herbatą.
- Bougátsa (Grecja – gr. μπουγάτσα – szczególnie Macedonia, Saloniki i Kreta) – współczesny wypiek z ciasta filo, słodki z kremem albo wytrawny z serem czy mięsem, etymologicznie należący do tej samej rodziny co pogača, lecz technologicznie zupełnie od niej odległy
