przepis 424 w tej kategorii

Béchamel / Biały Sos (Beszamel)

Béchamel  czyli mieszanina jasnej zasmażki z mlekiem w historii francuskiej gastronomii ma długą tradycję. Historycy kuchni wskazują jednak, że jego początków należy szukać gdzie indziej - w kuchni włoskiej, szczególnie florenckiej, pod postacią gęstego białego Salsa Colla. Ten sos‑klej, jak należy tłumaczyć jego nazwę, udokumentowany jest w XV‑wiecznych tekstach związanych z dworem Medyceuszy. We Florencji sosy z masła, mąki i mleka/bulionu służyły do ...

Sauce Allemande / Sauce Parisienne / Sauce Blonde (Sos Niemiecki / Sos Paryski / Sos Biały)

PIerwsze wzmianki na temat Sauce à l’Allemande albo jak go dziś nazywają Francuzi Sos Paryski pojawiają się w połowie XVIII wieku. Joseph Menon wspomina go w La Cuisine bourgeoise wydanym w 1748 roku, a szczegółowy przepis André Viarda publikuje w Le Cuisinier Impérial w 1806 roku. Jest to Sos Aksamitny (Sauce Velouté)  zagęszczony żółtkiem i wzbogacony masłem, a po przecedzeniu wsadzony do kąpieli wodnej (bain-marie) i przepis ten co do zasady obowiązuje do dziś. ...

Salad Niçoise (Sałatka Nicejska)

Choć nominalnie nicejska, Salad Niçoise jest powszechna na całym lazurowym wybrzeżu. Popularność zdobyła zresztą najpierw w Montpellier, pod koniec XIX wieku, a wyrosła z prostej portowej potrawy, której pierwowzorem miała był liguryjska Condijun. Najstarsza znana wersja to mieszanka trzech składników - pomidorów, anchovis oraz oliwy - opisywana wręcz jako „proste jedzenie biednych ludzi”, a rozwój receptury dopiero nastąpił na przełomie wieków. W swoje klasycznej książce La Cuisine à Nice z 1903 roku jej autor Henri Heyraud podaje znacznie bardziej rozbudowany przepis na sałatkę z pomidorami, anchovis, karczochami, papryką, czarnymi oliwkami i oliwą, ale wciąż bez tuńczyka i sałaty. Niedługo potem słynny paryski kucharz Auguste Escoffier zaczął popularyzować wariant z zieloną fasolką i ziemniakami, co dla nicejskich purystów jest do dziś herezją, bo w ich rozumieniu Salade Niçoise nie powinna zawierać żadnych warzyw gotowanych. Tak zrodziła się trwająca cały wiek polemika: część kucharzy (i większość reszty świata) uważa ziemniaki i fasolkę za „normalne” składniki, podczas gdy ortodoksyjna Cuisine Nissarde odmawia im prawa obywatelstwa w oryginale. W Nicei powstało zresztą nawet stowarzyszenie Cercle de la Capelina d’Or, które pilnuje autentyczności lokalnej kuchni. Ich wersja dopuszcza: Dressing stanowi oliwa z dodatkiem octu winnego w proporcji 3 do 1. W restauracjach na całym świecie funkcjonuje natomiast „międzynarodowa” Salade Niçoise z fasolką, ziemniakami, sałatą, a do tego nie tylko  świeżym lecz również obsmażanym tuńczykiem, co dla części Francuzów jest już stylizacją. Co istotne światową sławę sałatka ta nie zrobiła za sprawą samych Francuzów - popularna zrobiła się dopiero kiedy w amerykańskiej telewizji przygotowała ją gwiazda kuchni telewizyjnej Julia Child. Jej przepis na filmie na dole, a poniżej klasyczna receptura zalecany przez Cercle de la Capelina d’Or: ...

Poulet au Pastis (Kurczak w pastisie)

Powstały na początku XX wieku ziołowy Pastis to prawdziwy symbol Prowansji. Z drugiej strony mięso kurczaka samo w sobie delikatne doskonale nadaje się do wchłaniania innych smaków. Nie trzeba było więc wiele czekać aby Prowansalczycy wpadli na to, żeby drób nasączyć swoją ulubioną nalewką i tak serwuje się Poulet au Pastis. Najpierw alhohol trafiał jednak do potraw rybnych i owoców morza –  nuta anyżu dobrze podbija smak ryb, mouli czy Bouillabaisse – a dopiero ...

Daube Avignonnaise / Provençale (Duszona jagnięcina/wołowina)

Nazwa Daube to pochodna słowa daubiere, którym mieszkańcy Prowansji określali ceramiczny garnek służący do gotowania gulaszu - ono z kolei wywodzi się od prowansalskiego czasownika adobar tłumaczonego jako przygotować. Z drugiej strony Awinion było jednym z głównych miast leżących na szlaku jesiennego przepędzania owiec. W tej sytuacji zazwyczaj niejedno dobrze upasione jagnie prosto ze stada trafiało do daubiere tutejszych kucharzy. Tak właśnie powstało Daube Avignonnai...

Bagna Cauda / Bagna Caôda (Sos sardelowy)

Bagna Cauda w Prowansji jada się jak fondue. Zupę z serów zastępuje jednak sos przygotowany na bazie oliwy i anchovis, a zamiast kromek chleba używa się warzyw sezonowych. Nie jest to jednak wymysł francuski, ale włoski. Od początku miał naleciałości z Riwiery - tak włoskiej jak i francuskiej - skąd sprowadzano anchovis, ale wywodzi się z piemonckiego Montferrato i leżącego w nim rejonu Asti. Tu gorący sos zwany Bagna Caôda, serwowano jako przekąskę po całym dniu ...

Ratatouille (Duszone warzywa)

W Prowansji nie ma nic bardziej klasycznego niż Ratatouille. Ten zestaw duszonych warzyw, łudząco przypominający sycylijską Caponatę oraz hiszpańskie Pisto, z którymi jest blisko spokrewniony, ma swój klasyczny skład: pomidory, paprykę, bakłażany i cukinię. Tylko on pozostaje jednak kanoniczny. Sposób przyrządzania (m.in. czy każde warzywo dusić oddzielnie, czy tak jak w najpopularniejszej i najprostszej wersji, wszystkie razem), gęstość (bardziej gulasz czy bardziej zupa), sposób przyprawiania (dodawać pietruszkę czy też nie) i sposób serwowania do dziś są przedmiotem dyskusji. Brak kanoniczności przepisu może wynikać z faktu, że sama potrawa w dzisiejszej wersji i pod dzisiejszą nazwą jest wytworem dość młodym. Pierwsze pisemne wzmianki o Ratatouille pojawiają się w XIX wieku, kiedy to była postrzegana jako proste, tanie jedzenie dla chłopów, żołnierzy i więźniów, bo bazowało na łatwo dostępnych warzywach z ogrodów prowansalskich. Stąd była daniem sezonowym, którego nazwa pochodzi od okcytańskiego słowa ratatolha, oznaczającego „pomieszany pokarm”. Chociaż bardziej klasyczne jest duszenie warzyw, to lepsze wydaje się ich zapiekanie - łatwiej zachować przy tym odpowiedni wygląd i konsystencję (nie trzeba mieszać), chociaż trudniej kontrolować przebieg przygotowania - najbardziej efektowne jest zapiekanie spiralnie ułożonych warzyw w Cassarole lub prowansalskim Tian (rodzaj owalnych naczyń z gliny używanych do zapiekania). Poniżej metoda pośrednia. ...

Pistou / Soupe au Pistou (Pasta bazyliowa / Zupa z pastą bazyliową)

Jak Liguryjczycy mają swoje Pesto, tak Prowansalczycy zachwycają się Pistou. Nazwa pochodzi od prowansalskiego słowa oznaczających miażdżenie, ale od lat trwają spory który przepis były pierwszy. Samo słowo pistou słowniki francuskie datują dopiero jednak na XX wiek, a Marsylczycy przyznają, że to import z Włoch. Z Genui do Prowansji trafić miał za pośrednictwem pogranicznej i kosmopolitycznej Nicei - do Francji miasto urodzenia samego Giuseppe Garibaldiego przyłączone ...

Aïoli / Alioli / Ajoaceite / Ajonesa (Sos majonezowy z czosnkiem)

Ucieranie czosnku z oliwą to pomysł starożytnych Rzymian. Tak więc chociaż Aïoli to nazwa prowansalska, tego typu pastę używa się także w Roussillon oraz Katalonii, a nawet dalej na południu i na Balearach - w Hiszpanii używa się jednak katalońskiej nazwy Alioli lub Ajoaceite obowiązującej w Walencji oraz Murcji.  Jak daleko by nie sięgnął swoim zasięgiem to w XVIII-wiecznej książce kucharskiej La Suite des Dons de Comus, jest pierwsza wzmianka o tzw. maśle prowansal...