month : 12/2025 36 w tej kategorii

Tchaka (Haitański gulasz z mięsa, fasoli i kukurydzy)

Tchaka (również pisane jako Chaka lub T-chaka) to tradycyjne haitańskie danie – gęsty gulasz wykonany z różnych rodzajów fasoli, kukurydzy, mięsa i warzyw, gotowany na wolnym ogniu do uzyskania bogatych, głębokich smaków. Potrawa koncepcyjnie podobna do powszechnych na Karaibach jednogarnkowych dań typu Sancocho, jest to jedno z najpopularniejszych narodowych dań Haiti, na równi z Soup Joumou i Diri Djon Djon czyli danie z ryżu z grzybami Djondjon. Sama nazwa wskazuje na ...

Jamaican Patty

Jamaican Patty to półokrągłe jamajskie paszteciki czy też pierogi z kruchego, płaskiego ciasta wypełnione przyprawionymi mięsami lub warzywami, pieczony w charakterystycznej złotożółtej skorupie. Dostępne w szkołach, na ulicach, w restauracjach mogą być przekąską lub pełnym posiłkiem, szczególnie gdy podawany jest ze słodką jamajską bułką Coco Bread. Jest to spadkobierca przywiezionych na Karaiby w XVII wieku angielskich Patty, które dziś są zwykłymi kotlecikami, ...

Pie

Termin Pie pojawił się już w średniowiecznej Anglii, wówczas jeszcze w formie Pye. Nadziewane ciasto z tego okresu było zazwyczaj wypełniane różnego rodzaju mięsem takim jak wołowina, jagnięcina czy drób oraz warzywami z dodatkiem przypraw korzenych i bakali. Stąd miała też pochodzić zaczerpnięta z ornitologii nazwa - pie było starofrancuskim określeniem sroki, którą na wyspę wprowadzili Normanowie po podbiciu Anglii w 1066 roku. A z ciastem sroka związek miała taki, że Pie podobnie jak jej gniazdo było wypełnione różnego rodzaju "skarbami". Najstarszy udokumentowany zapis użycia nazwy pie pochodzi z 1303 roku i dotyczy ciasta z wieprzowiną, a pierwszy zachowany przepis z 1390 roku pochodzi z kuchni króla Ryszarda II. Samo ciasto nazywane coffyn czyli trumna służyło bardziej jako pojemnik niż element do jedzenia, ponieważ było twarde i bez smaku. Wykonywano je z prostej mieszanki mąki i wody. Skorupy były zazwyczaj otwierane, aby dostać się do wewnętrznej zawartości, a następnie wyrzucane. Niektóre przepisy z epoki zawierały jednak składniki wzbogacające ciasto, takie jak jajka, co sugeruje, że niektóre ciasta były przeznaczone do spożycia. Na poważnie zaczęło się to zmieniać w okresie renesansu, gdy kucharze zaczęli z nim eksperymentować, wprowadzając m.in. ciasto francuskie, które jest popularne do dziś. W epoce Tudorów Pie stał się klasykiem wieczerzy Bożonarodzeniowej. Danie przygotowane z tej okazji miało prostokątny kształt przypominający żłóbek i często na wierzchu zwieńczone było figurką małego Jezusa z ciasta. W środku znajdowało się 13 składników reprezentujących Jezusa i jego uczniów, a wszystkie były symboliczne dla historii Bożego Narodzenia. Oprócz suszonych owoców takich jak rodzynki, śliwki i figi, zawierały jagnięcinę lub baraninę reprezentującą pasterzy oraz wschodnie przyprawy symbolizujące Mędrców (cynamon, goździki i gałka muszkatołowa). Wówczas pojawiły się także owocowe Pie. Królowa Elżbieta I była wielką fanką ciasta z czereśniami i to właśnie za jej panowania popularność zyskały Pie z słodkim nadzieniem podawane na deser. Zaczęły pojawiać się też w sztukach Szekspira, gdzie były wykorzystywane jako sposób na ukrycie trucizny. XIX wiek industralizacji przyniósł wzrost popularności Pie, szczególnie tych wypełnionych tanimi składnikami jak ziemniaki, groszek czy fasola, które dostępne były dla wszystkich klas społecznych. Do brytyjskiego kanonu należy m.in.:
  • Pork Pie  składający się z grubo siekanego lub mielonego peklowanego mięsa wieprzowego, galaretki wieprzowej w sporządzonym na gorąco chrupkim cieście. Najsłynniejszy to Melton Mowbray Pork Pie z miasta Melton Mowbray w hrabstwie Leicestershire, gdzie jego hisotria rozpoczęła się pod koniec XVIII wieku. Ma status chronionej nazwy pochodzenia.
  • Steak and Kidney Pie to klasyk kuchni pubowej gdzie nadziewany wołowiną oraz oraz jagnięcymi lub cielęcymi cynaderkami..
  • Shepherd's Pie / Cottage Pie to danie odbiegające od innych Pie, mielonego mięso nie trafia tu bowiem do ciasta, ale jest zapiekane pod przykryciem z puree ziemniaczanym. Tradycyjnie shepherd's pie zawiera jagnięcinę lub baraninę, podczas gdy cottage pie zawiera wołowinę.​
Niekiedy jako rodzaj Pie traktowany jest podobny do niego Cornish Pasty czyli kornwalijski pieróg) to pieróg pieczony składający się z ciasta z mąki pszennej i nadzienia – ziemniaków, wołowiny i warzyw. ​ Jeśli chodzi o słodkie wersje to wymienić należy:
  • Mince Pie – jeden z ulubionych brytyjskich słodkich przysmaków na Boże Narodzenie. Składniki można prześledzić sięgając do XIII wieku, kiedy powracający z wypraw krzyżowych Europejczycy przywieźli ze sobą bliskowschodnie przepisy zawierające mięsa, owoce i przyprawy. Współczesne mince pies są wypełnione owocami, często namoczonymi w brandy i doprawionymi cytrusami ora łagodnymi przyprawami.
  • Apple Pie – pierwsze przepisy na apple pie powstały już w czasach Chaucera, ten z 1381 roku (z The Forme of Cury) podawał w składnikach dobre jabłka, dobre przyprawy, figi, rodzynki i gruszki. Często do barwienia nadzienia używano też szafranu. ​
  • Cherry Pie – jak wspomniano powyżej to tradycja sięgająca co najmniej czasów królowy Elżbiety I.
Każdego roku w pierwszym tygodniu marca obchodzony jest British Pie Week, podczas którego celebruje się różnorodność i tradycję brytyjskich pie. ...

Epis

Epis zwany również Epise lub Zepis to bazowa mieszanka przyprawowa, a także marynata, która stanowi fundament kuchni Haiti. Jest to jeden z dwóch głównych składników aromatyzujących, obok Pikliz, które definiują smak tradycyjnych dań tej karaibskiej wyspy. Ma tu analogiczne znaczenie jak Sofrito w kuchniach latynoamerykańskich tego regionu (m.in. na Kubie i Portoryko) oraz podobny status do tego jaki na wyspach anglojęzycznych (m.in. Jamajka i Barbardos) odgrywa Green Season...

Pasztety i Paszteciki

Na pierwszy rzut oka Pasztety i Paszteciki nie mają ze sobą wiele wspólnego poza nazwą. A jednak źródło powstania tłustych, mięsnych przetworów oraz nadziewanych farszem "ciasteczek" serwowanych np. jako dodatek do barszczu jest wspólne. Etymologicznym źródłem obu jest starożytne Πάστη, które w grece oznaczało mąkę wymieszaną z wodą i przeszło łacińskie słowo Pasta oznaczające ciasto. Pojęcie, które w nowożytnej Europie miało długi i bogaty żywot. Włosi ...

Barbecue / Barbicu / Boukannen

Źródłem angielskiej nazwy Barbecue (skracanej do BBQ) jest Barbicu, używane przez Indian Taíno, rdzennych mieszkańców Karaibów. Historia ta sięga już więc sześciu stuleci, ale wciąż odnosi się do potraw z rusztu tradycyjnie przygotowywanych na otwarty ogniu, która zaowocowała całkiem nowymi nazwami jak np. Boukannen używanym na Haiti. Najlepiej prześledzić ją analizując tzw. linię etymologiczną nazwy, która ma kilka dość zaskakujących zwrotów: Początek w ...

Fritay / Fritaille

Fritay (wymawiane "fwee-tie") to zbiorowa nazwa na smażone potrawy w haitańskiej kuchni kreolskiej. Nazwa w tutejszym języku kreolskim oznacza haitańskie smażone jedzenie, a ma źródło we francuskim Friture Haïtienne. Nie jest to pojedyncze danie, ale raczej cała koncepcja – drewniana lub papierowa taca pełna różnych smażonych przysmaków zbiorczo nazywanych Fritaille, tradycyjnie sprzedawana przez ulicznych sprzedawców. Tutejsza smażenina to połączenie lokalnej kuchni ...