Tchaka (również pisane jako Chaka lub T-chaka) to tradycyjne haitańskie danie – gęsty gulasz wykonany z różnych rodzajów fasoli, kukurydzy, mięsa i warzyw, gotowany na wolnym ogniu do uzyskania bogatych, głębokich smaków. Potrawa koncepcyjnie podobna do powszechnych na Karaibach jednogarnkowych dań typu Sancocho, jest to jedno z najpopularniejszych narodowych dań Haiti, na równi z Soup Joumou i Diri Djon Djon czyli danie z ryżu z grzybami Djondjon. Sama nazwa wskazuje na afrykańskie korzenie potrawy, zaadaptowanej przez przybywających tu niewolników, którzy przygotowywali posiłki z tego co było pod ręką. A najlepiej nadawał się do tego kociołek, gdzie trafiały różne składniki. Stąd nie ma kanonicznego przepisu na Tchaka – każda rodzina robi go na własny sposób. Najważniejsze jest mięso oraz ziarna fasoli i kukurydzy, a jeśli chodzi o przyprawy główną rolę odgrywa najważniejsza na Haiti marynata epis. Gulasz najczęściej robi się na bazie wieprzowiny, ale dziś istnieje spora dowolność w doborze mięsa. Zazwyczaj używa się kilku różnych jego kawałków, które dodają potrawie specyficznego profilu:
- w tropikalnym klimacie dla zakonserwowania tradycyjnie mięso soliło się i suszyło lub wędziło, stąd dobrze zawsze dodać właśnie jakiś wędzony kawałek.
- drugą kwestią jest odpowiednia konsystencja gulaszu, którą zapewniają kości towarzyszące mięsu i zawarty w chrząstkach kolagen – stąd chętnie używa się takich kąsków jak nóżka wieprzowa lub ogon wołowy.
Ze względu na złożoność i długi czas gotowania Tchake zazwyczaj przygotowuje się na świąteczny, ew. niedzielny obiad. Niektórzy pod koniec gotowania dodają mleka kokosowego, dzięki czemu zysku bardziej gładką konsystencję.
Składniki
Mięsa:
– 1 kg łopatki wieprzowej pokrojonej na duże kawałki
– nóżka wieprzowa lub pół ogona wołowego (opcjonalnie)
– 200 – 300 gr wędzonego boczku, pokrojonego na kawałki
Ziarna:
– 150 gr białej fasoli namoczonej przez noc
– 150 gr czerwonej fasoli namoczonej przez noc
– 100 gr kukurydza namoczonej przez noc
Warzywa:
– 1 duża cebula, drobno posiekana
– 5 ząbków czosnku, drobno posiekanych
– 1 duża czerwona papryka, drobno posiekana
– 500 gr dyni pokrojonej na kawałki
Przyprawy:
– 250 ml marynaty epis
– łyżeczka mielonego kminu
– 1 chili Scotch Bonnet ew. Habanero w całości (opcjonalnie)
– łyżka suszonej papryki, najlepiej wędzonej
– 2 liście laurowe
– 100 ml soku z limonki
– 1,5 – 2 litry bulionu (w zależności od oczekiwanej gęstości – zawsze można zacząć od mniejszej ilości i uzupełnić płyn)
– 50 ml oleju
Przygotowanie:
- Łopatkę zamarynować w episie – pozostawić tak na conajmniej 2 godziny, a najlepiej na noc.
- O ile się używa nóżkę wieprzową wymoczyć w zimnej wodzie po pół godziny wylać wodę i czynność tę powtórzyć jeszcze trzy razy.
- Tak przygotowaną nóżkę wieprzową lub ogon tuż przed przygotowaniem Tchaka włożyć do garnka, zalać bulionem i na małym gotować przez około 1 – 1,5 godziny w razie potrzeby usuwając szumowiny. Na koniec uzupełnić płyn
- Zamarynowane mięso z łopatki oczyścić z marynaty pozostawiając ją na później.
- W garnku lub dużej patelni o grubym dnie rozgrzać olej i obsmażyć z każdej strony kawałki wieprzowiny – możne to robić partiami
- Mięso wyjąć z garnka/patelni i dodać boczek – smażyć około 5 minut aż zacznie się wytapiać tłuszcz.
- Do boczku dodać czosnek z cebulą. Smażyć około 5 minut, aż cebula się zrumieni, po czym dodać paprykę i smażyć jeszcze przez kilka minut.
- Dodać odsączone z zalewy fasolę i kukurydzę, a także mięso, przyprawy i epis pozostały z marynowania mięsa.
- Całość zalać bulionem, dodać nóżkę lub ogon (opcjonlanie) i gotować pod przykryciem na małym ogniu około 1 godziny
- Dodać dynię. Gotować jeszcze około pół godziny, aż mięso i ziarna będą miękkie – w razie potrzeby uzupełniać płyn oraz dosolić.
